Odpowiedzialność cywilna i karna za wypadek na przejeździe kolejowym – jakie roszczenia przysługują pasażerom?

Tak, pasażer pociągu, który doznał obrażeń w wyniku zderzenia pociągu z pojazdem znajdującym się na przejeździe kolejowym, może dochodzić szeregu roszczeń odszkodowawczych. Ich podstawą może być odpowiedzialność cywilna posiadacza pojazdu, a w określonych przypadkach również odpowiedzialność karna kierującego. Znaczenie ma przede wszystkim przebieg zdarzenia, charakter obrażeń oraz skutki, jakie wypadek wywołał w życiu poszkodowanego.

Kto odpowiada za wypadek na przejeździe kolejowym?

Jeżeli kierujący pojazdem wjeżdża na przejazd kolejowy pomimo czerwonego światła albo opuszczających się zapór, jego zachowanie może prowadzić zarówno do odpowiedzialności karnej, jak i cywilnej.

Z punktu widzenia prawa cywilnego szczególne znaczenie może mieć zasada ryzyka, na której opiera się odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody (pojazd wyposażony we własny silnik – spalinowy, elektryczny). Oznacza to, że poszkodowany co do zasady nie musi koncentrować się na wykazywaniu winy posiadacza pojazdu – istotne jest wykazanie szkody oraz związku pomiędzy ruchem pojazdu a powstałą szkodą. Odpowiedzialność może zostać wyłączona m.in. w razie siły wyższej albo wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą posiadacz nie odpowiada.

W przypadku zderzenia pojazdu drogowego z pociągiem trzeba jednak dokładnie ustalić podstawę odpowiedzialności poszczególnych podmiotów. Przepisy szczególnie regulują bowiem odpowiedzialność związaną ze zderzeniem mechanicznych środków komunikacji.

Czy pasażer pociągu może żądać odszkodowania od posiadacza ciężarówki?

Tak. Pasażer, który doznał obrażeń w wyniku zderzenia, może dochodzić naprawienia szkody od podmiotu odpowiedzialnego za ruch pojazdu, a w praktyce roszczenie może być kierowane do ubezpieczyciela z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu.

Dla pasażera istotne jest to, że nie musi być kierowcą ani uczestnikiem prowadzącym pojazd, aby korzystać z ochrony przewidzianej przez przepisy odszkodowawcze. Jego sytuacja prawna jest odmienna od sytuacji kierującego pojazdem uczestniczącego w zderzeniu.

Zakres odpowiedzialności należy oceniać z uwzględnieniem art. 436 Kodeksu cywilnego oraz okoliczności konkretnego zdarzenia. Przepis ten przewiduje odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji, a jednocześnie odrębnie reguluje sytuację zderzenia takich środków komunikacji.

Jakie roszczenia przysługują pasażerowi poszkodowanemu w wypadku?

Zakres roszczeń zależy od rodzaju i rozmiaru szkody. Sam fakt wystąpienia obrażeń nie oznacza, że należne świadczenie ogranicza się do jednej kwoty odszkodowania.

Poszkodowany pasażer może w szczególności dochodzić:

• zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, obejmującą cierpienie fizyczne i psychiczne,
• odszkodowania za koszty leczenia i rehabilitacji,
• zwrotu uzasadnionych kosztów opieki,
• naprawienia szkody związanej z utratą lub ograniczeniem możliwości uzyskiwania dochodów,
• renty, jeżeli wskutek wypadku zwiększyły się potrzeby poszkodowanego, zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość albo utracił on w całości lub części zdolność do pracy zarobkowej.

Podstawowe zasady dotyczące roszczeń związanych z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia wynikają z art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego. Obejmują one zarówno koszty wynikające z leczenia, jak i możliwość dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę oraz renty w przypadku trwałych następstw wypadku.

Dlatego przy ustalaniu wysokości roszczeń znaczenie mają nie tylko same obrażenia stwierdzone bezpośrednio po wypadku, lecz również ich późniejsze konsekwencje.

Jak udokumentować szkodę po wypadku na przejeździe kolejowym?

W sprawach dotyczących wypadków kolejowych szczególne znaczenie ma materiał dowodowy. Warto zachować przede wszystkim:

• dokumentację medyczną dotyczącą leczenia i rehabilitacji,
• wyniki badań oraz opinie lekarskie,
• dokumentację dotyczącą pobytu w szpitalu,
• rachunki i faktury związane z leczeniem, rehabilitacją i opieką,
• dokumenty dotyczące utraconych dochodów,
• informacje dotyczące przebiegu wypadku oraz dane świadków.

Znaczenie mogą mieć również materiały zgromadzone przez organy prowadzące postępowanie, dokumentacja dotycząca miejsca wypadku, monitoring oraz opinie biegłych.

Dokumentacja medyczna powinna obejmować nie tylko pierwszą pomoc udzieloną bezpośrednio po wypadku, ale również dalszy przebieg leczenia i rehabilitacji. Dopiero pełny obraz następstw zdarzenia pozwala właściwie ocenić zakres szkody.

Warto również pamiętać, że roszczenia pasażera nie muszą ograniczać się do obrażeń widocznych bezpośrednio po wypadku. Długotrwały ból, ograniczenie sprawności, konieczność dalszego leczenia czy wpływ urazu na pracę i życie rodzinne mogą mieć istotne znaczenie dla wysokości należnych świadczeń.

Odpowiedzialność cywilna i karna – dlaczego warto analizować je łącznie?

Wypadek na przejeździe kolejowym może prowadzić do równoległego postępowania karnego i postępowania dotyczącego roszczeń cywilnych. Są to jednak dwa różne rodzaje odpowiedzialności i każdy z nich wymaga odrębnej analizy. W sprawie cywilnej najważniejsze jest ustalenie podstawy odpowiedzialności oraz rozmiaru szkody. W postępowaniu karnym znaczenie ma natomiast ustalenie, czy zachowanie kierującego wyczerpało znamiona przestępstwa wypadku komunikacyjnego.

Osoba poszkodowana nie powinna więc ograniczać się wyłącznie do oczekiwania na zakończenie postępowania karnego. W określonych przypadkach konieczne może być również podjęcie działań zmierzających do zabezpieczenia i dochodzenia własnych roszczeń.

Jeżeli doszło do wypadku na przejeździe kolejowym, analiza sprawy powinna obejmować dokumentację powypadkową, dokumentację medyczną, ustalenia dotyczące odpowiedzialności kierującego i posiadacza pojazdu, przebieg postępowania karnego oraz rzeczywisty zakres szkody.

Kancelaria prawna w Gdańsku może pomóc w ocenie podstaw odpowiedzialności, analizie dokumentacji, ustaleniu zakresu roszczeń oraz reprezentowaniu osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych. Pomoc prawna może obejmować również reprezentowanie klientów z Gdańska oraz całego województwa pomorskiego w postępowaniach dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia.

Autor: Mateusz Maciejewski adwokat, Redakcja: Aleksandra Szlacheta-Woźniczak

FAQ – renta z OC i renta z ZUS