Służebność przesyłu – jak uzyskać wynagrodzenie od firmy energetycznej?

Aby uzyskać wynagrodzenie od firmy energetycznej, w pierwszej kolejności należy skierować do przedsiębiorcy oficjalny wniosek o ustanowienie służebności przesyłu wraz z propozycją finansową. W przypadku braku porozumienia lub odmowy ze strony operatora sieci, właściciel nieruchomości ma prawo złożyć odpowiedni wniosek do sądu rejonowego. Kluczowym elementem procesu jest rzetelna wycena dokonana przez biegłego rzeczoznawcę, która uwzględnia stopień ograniczenia własności oraz ewentualne obniżenie wartości gruntu. Warto również pamiętać o możliwości dochodzenia roszczeń za bezumowne korzystanie z działki w przeszłości, co pozwala na odzyskanie należności nawet za kilka lat wstecz.

Czym jest służebność przesyłu i dlaczego właściciel działki może jej żądać?

Służebność przesyłu to ograniczone prawo, które reguluje korzystanie z cudzej nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Na jego podstawie przedsiębiorca może korzystać z cudzej nieruchomości w celu utrzymywania i eksploatacji infrastruktury technicznej, takiej jak linie energetyczne, gazociągi czy rurociągi. 

Instytucja ta została wprowadzona do polskiego porządku prawnego w 2008 roku i jest uregulowana w art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego. Dla właściciela działki służebność oznacza ograniczenie prawa własności, dlatego przepisy przewidują możliwość żądania wynagrodzenia za jej ustanowienie. W praktyce często określa się je jako odszkodowanie od firmy energetycznej za ingerencję w nieruchomość.

Gdzie należy złożyć wniosek o ustanowienie służebności przesyłu?

Pierwszym krokiem jest skierowanie do operatora sieci pisma zawierającego wniosek o ustanowienie służebności przesyłu oraz propozycję wynagrodzenia. Jeśli przedsiębiorca przesyłowy nie wyrazi zgody na zawarcie umowy lub zaproponuje niekorzystne warunki, właściciel nieruchomości może skierować sprawę do sądu i domagać się ustanowienia służebności wraz z odpowiednim wynagrodzeniem. Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu rozpoznaje sąd rejonowy właściwy według miejsca położenia nieruchomości – jest to właściwość wyłączna wynikająca z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Natomiast sprawy o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości toczą się w trybie procesowym, a właściwość sądu zależy od wartości przedmiotu sporu: do 100 000 zł właściwy jest sąd rejonowy, a powyżej tej kwoty – sąd okręgowy.

Czy można żądać odszkodowania od firmy energetycznej za istniejące urządzenia?

Jeżeli na działce znajdują się urządzenia przesyłowe, takie jak słupy energetyczne czy linie kablowe, a właściciel nie zawierał umowy ustanawiającej służebność, możliwe jest dochodzenie roszczeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W takiej sytuacji właściciel może domagać się zarówno ustanowienia służebności przesyłu, jak i zapłaty wynagrodzenia za okres wcześniejszego korzystania z gruntu. Należy jednak pamiętać, że roszczenia te podlegają przedawnieniu. 

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości może być dochodzone co do zasady za okres 6 lat wstecz (przy roszczeniach o charakterze okresowym – 3 lata), liczonych od daty wezwania do zapłaty lub wniesienia pozwu. Wcześniejsze dochodzenie roszczeń może być utrudnione.

Jakie roszczenia wobec przedsiębiorcy przesyłowego może mieć właściciel działki?

Właściciel nieruchomości może zgłosić roszczenia wobec przedsiębiorcy przesyłowego w kilku formach. Najważniejsze z nich to żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem oraz roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości w przeszłości. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu ma charakter kompleksowy – obejmuje nie tylko rekompensatę za ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości, ale również wyrównanie uszczerbku wynikającego z obniżenia jej wartości. Obniżenie wartości nieruchomości nie stanowi zatem odrębnego roszczenia, lecz jest jednym ze składników wynagrodzenia za ustanowienie służebności, które powinno równoważyć wszelki uszczerbek właściciela związany z trwałym obciążeniem gruntu.

Jak wygląda procedura ustanowienia służebności przesyłu w sądzie?

Jeżeli negocjacje z przedsiębiorcą nie przyniosą rezultatu, właściciel działki może złożyć do sądu wniosek o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd analizuje wtedy dokumenty dotyczące nieruchomości, zakres ingerencji infrastruktury oraz opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który określa wysokość należnego wynagrodzenia. Postępowanie w pierwszej instancji trwa zazwyczaj od 12 do 24 miesięcy. Może zakończyć się uwzględnieniem wniosku i ustanowieniem służebności z jednoczesnym ustaleniem wysokości wynagrodzenia, ale sąd może również wniosek oddalić. Od wydanego postanowienia przysługuje apelacja, którą należy wnieść w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika przy ustanawianiu służebności przesyłu?

Profesjonalna pomoc często zwiększa szanse na uzyskanie wyższego wynagrodzenia. Spory dotyczące infrastruktury przesyłowej są często skomplikowane i wymagają analizy dokumentacji technicznej oraz prawnej. Właściwe przygotowanie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu oraz określenie wysokości wynagrodzenia może mieć kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. 

Kancelaria Behrendt i Wspólnicy oferuje pomoc właścicielom nieruchomości w sprawach dotyczących służebności przesyłu, negocjacji z przedsiębiorstwami energetycznymi oraz dochodzenia należnych roszczeń.

Podsumowanie

Właściciel nieruchomości, przez którą przebiega infrastruktura przesyłowa, ma prawo domagać się uregulowania sytuacji prawnej oraz odpowiedniego wynagrodzenia. W wielu przypadkach możliwe jest złożenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu, a także dochodzenie roszczeń wobec przedsiębiorcy przesyłowego za korzystanie z nieruchomości w przeszłości. Prawidłowa analiza stanu prawnego działki oraz właściwe przygotowanie dokumentacji pozostają podstawowym warunkiem dochodzenia praw. 

W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej przy dochodzeniu roszczeń za urządzenia przesyłowe na swojej działce zapraszamy do Behrendt i Wspólnicy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych z siedzibą w Gdańsku, gdzie pomagamy w sprawach dotyczących służebności przesyłu.

 Redakcja: Magdalena Wiktorowska

FAQ – służebność przesyłu