To zależy – ponieważ termin przedawnienia roszczenia frankowiczów nie ma jednego uniwersalnego terminu. zależy on od wielu czynników: rodzaju roszczenia, momentu uzyskania wiedzy o nieprawidłowościach w umowie oraz działań podjętych przez kredytobiorcę wobec banku. Kluczowe jest również to, czy kredytobiorca był konsumentem i czy umowa kredytowa została już spłacona.
W tym artykule przeanalizujemy szczegółowo, kiedy i w jakich okolicznościach roszczenia frankowiczów wobec banków mogą się przedawnić, jak wygląda to w świetle aktualnych przepisów i orzecznictwa, jakie działania mogą przerwać bieg przedawnienia i co zrobić, by nie utracić możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw.
Czym właściwie jest przedawnienie roszczeń frankowicżów?
Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, która zakłada, że po upływie określonego przez prawo terminu, nie można już skutecznie dochodzić roszczenia na drodze sądowej. Roszczenie nadal istnieje, ale dłużnik – w tym przypadku bank – może podnieść zarzut przedawnienia. Jeżeli zrobi to skutecznie, sąd oddali powództwo nawet wtedy, gdy kredytobiorca miał rację co do nieuczciwości umowy.
Podstawą prawną przedawnienia jest art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego:
„Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.”
W przypadku spraw frankowych oznacza to jedno: nawet jeśli umowa kredytowa zawierała klauzule abuzywne, a jej nieważność została już potwierdzona w licznych wyrokach, to dochodzenie roszczeń może okazać się nieskuteczne, jeżeli upłynął termin przedawnienia.
Jakie są terminy przedawnienia w sprawach frankowych?
W sprawach frankowych możemy mówić o dwóch rodzajach roszczeń.
Roszczenia frankowicza wobec banku
To np.:
- żądanie zwrotu nienależnie pobranych rat (nadpłat),
- żądanie zwrotu prowizji, opłat okołokredytowych
- roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie.
Termin przedawnienia tych roszczeń to 6 lat (zgodnie z art. 118 kc), jeśli nie są one związane z działalnością gospodarczą osoby dochodzącej roszczeń.
Roszczenia banku wobec kredytobiorcy
To np.:
- roszczenia o zwrot kapitału,
- roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału (które obecnie są przez sądy masowo oddalane).
Termin przedawnienia wynosi tu tylko 3 lata, gdyż bank jest przedsiębiorcą.
Terminy przedawnienia roszczeń frankowiczów – jak je liczyć?
To jeden z najważniejszych i najbardziej spornych tematów w praktyce frankowej. Przez lata przyjmowano, że termin przedawnienia zaczyna się w dniu spełnienia konkretnego świadczenia – np. spłaty raty czy spłaty całego kredytu, a Banki w swych twierdzeniach szły jeszcze dalej i próbowały wykazywać, iż przedawnienie roszczeń kredytobiorcy należy łączyć z zawarciem umowy lub wypłatą danej transzy kredytu
Jednak wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) zmieniły tę interpretację.
Kluczowe orzeczenia:
- wyrok TSUE C-260/18 (państwo Dziubak) – uznano, że nieuczciwe postanowienia umowne nie wiążą konsumenta, co w konsekwencji powinno prowadzić do unieważnienia umowy kredytu
- wyrok TSUE C-19/20 (kredytobiorca musi znać skutki unieważnienia umowy) – Kredytobiorca jako konsument, powinien znać skutki unieważnienia umowy kredytu i dopiero po wyrażeniu świadomej woli, umowa może zostać unieważniona (co ma także znaczenie dla liczenia terminu przedawnienia roszczenia)
- wyrok TSUE C-520/21 (wynagrodzenie za kapitał) –Bank nie ma prawa do kierowania dalszych roszczeń względem Kredytobiorców
- TSUE C-28/22 (początek biegu przedawnienia) – bieg przedawnienia dla konsumenta rozpoczyna się od momentu, gdy dowiedział się on o nieuczciwych warunkach umowy (co najczęściej należy wiązać ze złożeniem reklamacji względem Banku)
Dzięki tym orzeczeniom sądy w Polsce jednolicie uznają, że termin przedawnienia roszczenia frankowicza biegnie dopiero od momentu, w którym kredytobiorca uzyskał świadomość swoich praw – najczęściej od momentu wysłania reklamacji lub wezwania do zapłaty.
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia
Warto wiedzieć, że bieg przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony. Dla frankowiczów to ważne, bo daje im dodatkowy czas na działanie.
Można to osiągnąć na kilka sposobów:
- złożenie pozwu przeciwko bankowi,
- wysłanie wezwania do zapłaty,
- przystąpienie do mediacji lub postępowania sądowego.
Po każdym takim działaniu termin liczy się od nowa, jednak każde z nich musi być odpowiednio udokumentowane i skutecznie doręczone drugiej stronie. Dzięki temu osoby, które wcześniej podjęły jakiekolwiek kroki przeciwko bankowi, mogą dziś nadal dochodzić swoich roszczeń.
Czym grozi zignorowanie terminu przedawnienia przez frankowiczów?
Jeżeli kredytobiorca nie podejmie działań w odpowiednim czasie, grozi mu:
- utrata prawa do dochodzenia roszczeń wobec banku,
- brak możliwości unieważnienia umowy kredytowej,
- oddalenie powództwa w całości lub w części,
- brak możliwości odzyskania nadpłat (nawet jeśli umowa była nieważna),
- ryzyko obciążenia kosztami procesu.
Pomoc kancelarii frankowej Behrendt i Wspólnicy
Kancelaria Behrendt i Wspólnicy specjalizuje się w reprezentowaniu frankowiczów w sporach z bankami. Poddajemy każdą umowę bezpłatnej indywidualnej analizie i ocenie ryzyka przedawnienia.
Jeśli masz wątpliwości, czy Twoje roszczenie już się przedawniło – nie ryzykuj. Wystarczy jedna konsultacja, by dowiedzieć się, czy jeszcze możesz walczyć o swoje pieniądze. Skorzystaj z darmowej analizy umowy kredytowej i zadbaj o swoje interesy.
Materiał informacyjny przygotowany przez zespół radców prawnych i adwokatów specjalizujących się w sprawach frankowych.
