Fundacja rodzinna coraz częściej wykorzystywana jest jako narzędzie planowania sukcesji i zabezpieczenia rodzinnego majątku. Wiele osób zastanawia się jednak, jak wygląda zależność między fundacją rodzinną a rozwodem oraz czy możliwa jest ochrona majątku fundacji rodzinnej przed roszczeniami byłego małżonka. Wyjaśniamy, co dzieje się z majątkiem fundatora w przypadku rozwodu i jak obecne prawo reguluje kwestię podziału aktywów.
Fundacja rodzinna a rozwód – czym jest i jaki jest jej cel?
Choć fundacja rodzinna funkcjonuje w Polsce dopiero od 22 maja 2023 roku, ta stosunkowo nowa instytucja prawna błyskawicznie stała się kluczowym narzędziem do bezpiecznego transferu majątku między pokoleniami. Wprowadzenie tych przepisów to bezpośrednia odpowiedź na ryzyko rozdrobnienia majątku po śmierci założyciela, a ich głównym celem jest ochrona zgromadzonego majątku przed wyniszczającymi sporami między spadkobiercami.
Fundacja rodzinna pozwala skupić majątek w jednym, odrębnym podmiocie, który zarządza nim zgodnie z zasadami określonymi przez fundatora. Dzięki temu rodzinny biznes może funkcjonować niezależnie od zmian pokoleniowych, a beneficjenci mogą korzystać z wypracowanych zysków bez konieczności dzielenia kluczowych składników majątku. Rozpatrując zagadnienie fundacja rodzinna a rozwód, warto podkreślić, że dobrze skonstruowana fundacja to gwarancja na długoterminową ochronę majątku. Należy jednak pamiętać, że skutek jej powołania nie jest uniwersalny i zawsze wymaga wnikliwej i indywidualnej analizy.
Czy fundacja rodzinna wpływa na podział majątku małżonków podczas rozwodu?
Zagadnienie fundacji rodzinnej a rozwodu budzi wiele wątpliwości, szczególnie w kontekście podziału majątku wspólnego. Choć jednym z głównych założeń fundacji jest długoterminowa ochrona majątku fundacji rodzinnej, jej specyficzna konstrukcja prawna niesie za sobą kluczowe konsekwencje w momencie ustalania wspólności majątkowej małżonków. Majątek fundatora a podział majątku wspólnego to kwestia szczególnie istotna. Należy pamiętać, że z chwilą wniesienia składników majątkowych do fundacji rodzinnej tracą one charakter prywatnego majątku małżonków i stają się częścią odrębnego majątku fundacji.
W przeciwieństwie do udziałów w spółkach kapitałowych, fundator nie otrzymuje udziałów ani akcji, które mogłyby podlegać późniejszemu podziałowi między małżonkami w sądzie. Oznacza to, że składniki majątkowe przekazane fundacji rodzinnej co do zasady nie wchodzą do masy podlegającej podziałowi między byłych małżonków. Jednocześnie brak odpowiednich regulacji może prowadzić do sytuacji, w której jeden z małżonków zachowuje status fundatora lub beneficjenta. W efekcie druga strona może nie uzyskać bezpośredniego prawa do części majątku zgromadzonego w fundacji.
Czy fundacja rodzinna chroni interesy dzieci i ułatwia dziedziczenie?
Jedną z najważniejszych zalet fundacji rodzinnej jest możliwość zaplanowania dziedziczenia majątku oraz zabezpieczenia interesów kolejnych pokoleń. Oznacza to, że majątek wniesiony do fundacji nie tylko korzysta z większej ochrony, ale również zostaje wyłączony z masy spadkowej, co może ograniczyć spory dotyczące dziedziczenia i zachowku. Dzięki temu ochrona majątku fundacji rodzinnej obejmuje zarówno zabezpieczenie rodzinnego biznesu, jak i zapewnienie środków dla wskazanych beneficjentów, w tym małoletnich dzieci. Warto podkreślić, że zasady dziedziczenia oraz status majątku fundatora w przypadku rozwodu zależą wyłącznie od indywidualnej struktury fundacji.
Czy fundacja rodzinna jest dobrym sposobem ochrony majątku przed skutkami rozwodu?
Odpowiednio zaprojektowana fundacja rodzinna może zapewnić ochronę majątku fundacji oraz zabezpieczyć interesy dzieci i innych beneficjentów. Podział majątku fundatora po rozwodzie nie jest kwestią, którą da się ująć w sztywne ramy. To jak ostatecznie zostanie rozstrzygnięty, zależy od wielu czynników prawnych oraz indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. W Kancelarii Behrendt i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych pomagamy kompleksowo dobrać rozwiązania dopasowane do indywidualnej sytuacji oraz celów majątkowych i rodzinnych.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz – Krogulec, Redakcja: Julia Salikov
FAQ
Czy fundacja rodzinna chroni majątek przed podziałem po rozwodzie?
Fundacja rodzinna może zapewnić znaczną ochronę majątku, ponieważ po wniesieniu składników majątkowych stają się one własnością odrębnego podmiotu prawnego. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku majątek zostanie całkowicie wyłączony spod wszelkich roszczeń – znaczenie mają m.in. okoliczności wniesienia majątku oraz sytuacja prawna małżonków.
Czy majątek wniesiony do fundacji rodzinnej wchodzi do podziału majątku po rozwodzie?
Co do zasady majątek przekazany do fundacji rodzinnej nie podlega podziałowi, ponieważ nie jest już ich wspólną własnością.
Czy założenie fundacji rodzinnej wymaga zgody współmałżonka?
Tak – jeżeli do fundacji rodzinnej ma zostać wniesiony majątek objęty wspólnością majątkową to konieczne jest uzyskanie zgody małżonka. Brak takiej zgody może prowadzić do sporów dotyczących skuteczności dokonanych czynności.
Czy fundacja rodzinna jest alternatywą dla intercyzy?
Tak, fundacja rodzinna może stanowić uzupełnienie lub alternatywę dla intercyzy. Pozwala na wyodrębnienie określonych składników majątku i uregulowanie zasad jego zarządzania oraz sukcesji. Należy jednak pamiętać, że każde z tych rozwiązań niesie za sobą inne konsekwencje prawne, dlatego strategię zawsze należy dopasować do indywidualnej sytuacji.
Czy fundacja rodzinna zabezpiecza dzieci na wypadek rozwodu lub śmierci rodziców?
Tak – jednym z celów fundacji rodzinnej jest długoterminowe zabezpieczenie majątku dla beneficjentów, w tym dzieci. Dlatego prawidłowo skonstruowana fundacja może zapewnić im środki finansowe oraz ułatwić przekazanie rodzinnego majątku kolejnym pokoleniom.
