Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu jest często podnoszony przez przedsiębiorstwa przesyłowe w sprawach dotyczących korzystania z prywatnych nieruchomości. Operatorzy powołują się na wieloletnie istnienie infrastruktury przesyłowej i twierdzą, że wskutek upływu odpowiedniego terminu nabyli prawo do korzystania z gruntu. Właściciel nieruchomości nie powinien jednak przyjmować takiego stanowiska bez szczegółowej analizy dokumentów i okoliczności sprawy. Jeżeli pojawia się pytanie zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić, kluczowe znaczenie mają między innymi data rozpoczęcia posiadania, dobra lub zła wiara przedsiębiorcy przesyłowego oraz ciągłość korzystania z nieruchomości.
Na czym polega zasiedzenie służebności przesyłu?
Zasiedzenie służebności przesyłu polega na nabyciu prawa do korzystania z cudzej nieruchomości wskutek długotrwałego wykonywania tego prawa. Przedsiębiorstwa przesyłowe powołują się na zasiedzenie w odniesieniu do linii energetycznych, słupów, gazociągów, wodociągów, ciepłociągów czy innych urządzeń infrastruktury. Dlatego odpowiedź na pytanie zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić powinna rozpocząć się od ustalenia, czy w konkretnej sprawie rzeczywiście zostały spełnione wszystkie wymagane prawem przesłanki.
Podstawowe znaczenie ma art. 292 Kodeksu cywilnego, który przewiduje możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy dotyczące zasiedzenia stosuje się odpowiednio. W kontekście zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu istotne jest zatem nie tylko samo istnienie urządzenia na działce, ale również sposób korzystania z niego przez przedsiębiorstwo oraz charakter posiadania.
Co do zasady termin zasiedzenia wynosi 20 lat w przypadku dobrej wiary oraz 30 lat w przypadku złej wiary. Różnica ta ma bardzo duże znaczenie praktyczne, dlatego przy analizie zasiedzenia służebności przesyłu trzeba dokładnie ustalić, w jakiej sytuacji przedsiębiorstwo rozpoczęło korzystanie z nieruchomości. Nie można ograniczyć się wyłącznie do stwierdzenia, że urządzenie ma określony wiek.
Czy dobra i zła wiara przedsiębiorstwa wpływa na możliwość zasiedzenia?
Dobra lub zła wiara przedsiębiorstwa przesyłowego ma bezpośredni wpływ na długość wymaganego okresu zasiedzenia. Przy dobrej wierze co do zasady wystarcza 20 lat, natomiast przy złej wierze konieczne jest 30 lat. Z tego względu kwestia dobrej wiary jest jednym z najważniejszych elementów, które należy przeanalizować, gdy właściciel zastanawia się o zasiedzeniu służebności przesyłu.
Dobra wiara oznacza co do zasady usprawiedliwione przekonanie posiadacza, że przysługuje mu prawo do korzystania z nieruchomości. Zła wiara występuje natomiast wtedy, gdy przedsiębiorca ma świadomość, że nie posiada odpowiedniego prawa albo jego przekonanie o istnieniu takiego prawa nie jest usprawiedliwione. Ocena dobrej lub złej wiary jest związana przede wszystkim z momentem rozpoczęcia posiadania.
Ważne! Nie każda decyzja administracyjna związana z budową infrastruktury przesyłowej oznacza automatycznie powstanie trwałego tytułu cywilnoprawnego do korzystania z prywatnej nieruchomości. Z tego powodu dokumentacja przedstawiana przez przedsiębiorstwo powinna zostać dokładnie przeanalizowana.
Jak skutecznie podważyć zarzut zasiedzenia służebności przesyłu?
Pierwszym krokiem jest ustalenie daty, od której przedsiębiorstwo liczy bieg zasiedzenia. Właściciel, który analizuje zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić, powinien zweryfikować, czy wskazana przez operatora data rzeczywiście znajduje potwierdzenie w dokumentach.
Kolejnym elementem jest sprawdzenie ciągłości posiadania służebności przesyłu. Przedsiębiorstwa przesyłowe często powołują się na następstwo prawne po dawnych przedsiębiorstwach państwowych lub innych podmiotach, które wcześniej eksploatowały urządzenia. Właściciel powinien sprawdzić, czy następstwo prawne rzeczywiście miało miejsce i czy istnieją podstawy do doliczenia wcześniejszego okresu posiadania. Znaczenie ma również rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości. Sam fakt, że urządzenie pozostaje fizycznie na działce, nie powinien być utożsamiany z automatycznym wykazaniem wszystkich przesłanek zasiedzenia.
Ważne! W przypadku starych urządzeń szczególne znaczenie ma również kwestia okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r., kiedy do Kodeksu cywilnego wprowadzono ustawową regulację służebności przesyłu.
Zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić? – podsumowanie
Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorstwo skutecznie nabyło prawo do korzystania z nieruchomości. Konieczne jest wykazanie wszystkich przesłanek zasiedzenia, a odpowiedź na pytanie zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, dokumentów oraz historii nieruchomości. Zapraszamy do Kancelarii Behrendt i Wspólnicy Adwokatów i Radców Prawnych z siedzibą w Gdańsku, gdzie zajmujemy się sprawami dotyczącymi służebności przesyłu, zasiedzenia służebności przesyłu oraz ochrony praw właścicieli nieruchomości.
Autor: Barbara Urwentowicz – Krogulec, prawnik Redakcja: Aleksandra Szlacheta-Woźniczak
FAQ – zasiedzenie służebności przesyłu
Czy samo istnienie starego słupa energetycznego oznacza zasiedzenie służebności przesyłu?
Nie. Sam wiek urządzenia nie przesądza o nabyciu służebności przez zasiedzenie. W kontekście zagadnienia zasiedzenie służebności przesyłu jak się bronić należy ustalić między innymi początek biegu terminu, sposób korzystania z nieruchomości, ciągłość posiadania oraz dobrą albo złą wiarę przedsiębiorstwa przesyłowego.
Czy przedsiębiorstwo może zasiedzieć służebność, jeżeli nie ma umowy z właścicielem?
Brak umowy nie wyklucza automatycznie zasiedzenia, ale może mieć znaczenie dla oceny dobrej lub złej wiary oraz pozostałych przesłanek. W sprawie dotyczącej zasiedzenia służebności przesyłu należy sprawdzić, czy przedsiębiorstwo posiadało inny skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Czy warto skonsultować zarzut zasiedzenia służebności przesyłu z prawnikiem?
Tak, szczególnie gdy przedsiębiorstwo przedstawiło dokumenty dotyczące wieloletniego korzystania z nieruchomości albo wszczęło postępowanie sądowe. W sprawach dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu prawidłowa analiza dokumentów, dat i podstaw prawnych może mieć istotne znaczenie dla ochrony praw właściciela.
