Zarzut zasiedzenia służebności przez operatora sieci przesyłowej może poważnie wpłynąć na sytuację właściciela nieruchomości, dlatego warto znać sposoby ochrony swoich praw. Coraz częściej pojawia się problem, gdy zakład energetyczny lub inny operator podnosi zarzut zasiedzenia przez zakład energetyczny obrona i twierdzi, że nabył prawo do korzystania z cudzej nieruchomości przez wiele lat. Istotne znaczenie ma wówczas analiza, czy rzeczywiście doszło do zasiedzenia oraz czy możliwe było przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu. Szczególnej uwagi wymaga również ocena, czy operator pozostawał w dobrej i złej wierze przy zasiedzeniu słupów, ponieważ ma to bezpośredni wpływ na możliwość podniesienia zarzutu zasiedzenia.
Czego dotyczyła wyrok Trybunału i jakie ma znaczenie dla zasiedzenia służebności przesyłu?
Głośny wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. P 10/16 dotyczył praktyki, która przed 3 sierpnia 2008 r. pozwalała przedsiębiorstwom przesyłowym powoływać się na zasiedzenie tzw. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Operatorzy przesyłowi twierdzili, że wieloletnie korzystanie z nieruchomości i obecność urządzeń, np. słupów energetycznych, daje im prawo do gruntu, mimo braku umowy z właścicielem. Wyżej wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. zakwestionował takie podejście, co ma znaczenie dla osób prowadzących obronę przed zarzutem zasiedzenia przez zakład energetyczny. Przy ocenie konkretnej sprawy nadal ważne pozostają m.in. przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu oraz dobra i zła wiara przy zasiedzeniu słupów, które mogą wpływać na skuteczność roszczeń operatora.
Wyrok P 10/16 może wzmocnić pozycję właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe. Przedsiębiorstwom trudniej będzie powoływać się na zasiedzenie służebności przesyłu sprzed 3 sierpnia 2008 r., co ma znaczenie przy obronie przed zarzutem zasiedzenia przez zakład energetyczny. Orzeczenie zwiększa również znaczenie uregulowania stanu prawnego poprzez ustanowienie służebności przesyłu i uzyskanie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości.
Zasiedzenie – jak wygląda obrona właściciela przed roszczeniami operatora?
Spory o zasiedzenie służebności przesyłu najczęściej rozpoczynają się od pisma operatora informującego, że uważa prawo za nabyte, albo od złożenia przez niego wniosku do sądu o stwierdzenie zasiedzenia. W takiej sytuacji właściciel nieruchomości nie powinien ograniczać się wyłącznie do zakwestionowania twierdzeń przedsiębiorstwa, ale dokładnie przeanalizować całą historię korzystania z gruntu. Istotne jest ustalenie m.in. kto jest właścicielem urządzeń, od kiedy znajdują się one na nieruchomości, czy istniały podstawy prawne do ich posadowienia oraz czy zawierano jakiekolwiek umowy lub wydawano decyzje administracyjne ograniczające prawo własności. Szczególne znaczenie ma sprawdzenie, czy operator opiera swoje twierdzenia na konstrukcji sprzed 2008 r., ponieważ może to mieć wpływ na skuteczną obronę przed zarzutem zasiedzenia przez zakład energetyczny. Przed podjęciem decyzji procesowych warto skonsultować sprawę z prawnikiem, który pomoże ocenić dokumenty, terminy oraz szanse na podważenie roszczeń operatora. Znaczenie mogą mieć takie kwestie jak dobra i zła wiara przy zasiedzeniu słupów, a także możliwość wykazania, że nastąpiło przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu.
Jak doprowadzić do przerwania biegu zasiedzenia służebności przesyłu?
Przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu następuje poprzez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia właściciela nieruchomości. Najlepszą metodą jest złożenie wniosku o zawezwanie zakładu energetycznego do próby ugodowej, wytoczenie powództwa o wydanie nieruchomości lub wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Podjęcie tych działań sprawia, że dotychczasowy czas posiadania gruntu przez operatora przestaje się liczyć, a termin zasiedzenia zaczyna biec na nowo dopiero po zakończeniu postępowania.
W praktyce właściciele działek często popełniają błąd, ograniczając się do wysyłania przedsądowych pism, wezwań do zapłaty czy prywatnych protestów kierowanych do przedsiębiorstwa przesyłowego. Samodzielna korespondencja z operatorem nie przerywa biegu terminu zasiedzenia, nawet jeśli wyraża sprzeciw wobec obecności słupów energetycznych na gruncie. Aby zatrzymać licznik zasiedzenia, konieczne jest formalne wszczęcie odpowiedniego postępowania sądowego przed upływem wymaganego prawem okresu 20 lat (przy dobrej wierze) lub 30 lat (przy złej wierze operatora). Zgromadzenie pełnej dokumentacji ksiąg wieczystych i geodezyjnych pozwala precyzyjnie ustalić ten moment i wykazać brak ciągłości posiadania po stronie przedsiębiorstwa.
Potrzebujesz pomocy w sprawie zasiedzenia służebności przesyłu?
Jeżeli operator podnosi zarzut zasiedzenia przez zakład energetyczny warto skonsultować swoją sytuację z doświadczonym prawnikiem. Kancelaria Behrendt i Wspólnicy Adwokaci i Radcowie Prawni z siedzibą w Gdańsku pomaga właścicielom nieruchomości w sporach dotyczących urządzeń przesyłowych, roszczeń operatorów oraz wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości. Zapraszamy do kontaktu.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz-Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta-Woźniczak
FAQ – służebność przesyłu
Czy zakład energetyczny może zasiedzieć służebność przesyłu?
Możliwość zasiedzenia zależy od wielu okoliczności, w tym okresu korzystania z nieruchomości, podstawy prawnej oraz charakteru posiadania. Szczególne znaczenie ma analiza, czy operator powołuje się na konstrukcję służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu sprzed 2008 r.
Jak wygląda obrona przed zarzutem zasiedzenia przez zakład energetyczny?
Obrona wymaga sprawdzenia m.in. dokumentów dotyczących urządzeń, okresu ich istnienia, decyzji administracyjnych, umów oraz tego, czy doszło do skutecznego rozpoczęcia i trwania biegu zasiedzenia. Znaczenie może mieć również przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu.
Czy obecność słupów energetycznych na działce oznacza automatyczne zasiedzenie?
Nie. Sam fakt istnienia urządzeń przesyłowych przez wiele lat nie przesądza jeszcze o nabyciu prawa przez operatora. Konieczne jest spełnienie określonych przesłanek ustawowych oraz ocena wszystkich okoliczności sprawy.
Dlaczego dobra lub zła wiara operatora ma znaczenie przy zasiedzeniu słupów?
Ocena dobrej i złej wiary przy zasiedzeniu słupów wpływa m.in. na długość wymaganego okresu zasiedzenia oraz możliwość skutecznego podniesienia zarzutu przez przedsiębiorstwo przesyłowe.
