Najnowszy wyrok TSUE C-246/25 stanowi przełom dla osób, które przeszły na rozliczenia walutowe poprzez podpisanie aneksu do kredytu złotówkowego. Trybunał orzekł, że w przypadku stwierdzenia nieuczciwych warunków w aneksie, priorytetem jest przywrócenie konsumentowi sytuacji prawnej sprzed jego zawarcia. Oznacza to, że sądy krajowe mogą teraz unieważnić sam aneks, przywracając pierwotny charakter kredytu złotowego, lub usunąć z niego tylko zapisy o waloryzacji. Ostateczna decyzja o skutkach prawnych należy do sądu, który musi ocenić, jak najlepiej zrównoważyć interesy stron zgodnie z Dyrektywą 93/13.
Zmiana kredytu złotówkowego na kredyt waloryzowanych
W sprawie będącej źródłem pytania prejudycjalnego konsument w pierwszej kolejności zaciągnął zobowiązanie w walucie polskiej. Z czasem jednak ze względu na zaproponowaną możliwość, w tym przede wszystkim w świetle obietnicy obniżenia kosztów kredytu, doszło do zmiany umowy kredytu, w ramach której wprowadzono do umowy postanowienia, czyniące kredyt, tzw. kredytem frankowym.
Skoro zmiana warunków umowy wynikała z aneksu to czy nie jest wystarczające jego unieważnienie?
Choć na pierwszy rzut oka takie podejście może wydawać się całkowicie uzasadnione, to jednak należy mieć na względzie jakie zmiany zaszły w umowie pod wpływem nowego aneksu. Choć z pozoru wydawać się może, że doszło jedynie do zmiany waluty, to tak naprawdę doszło do zmiany charakteru całości zobowiązania. Przede wszystkim kwota kredytu została przeliczona na obcą walutę (np. franka szwajcarskiego) po kursie określonym jedynie przez bank, po wtóre doszło do zmiany zasad w sposobie obliczania oprocentowania, a również w sposobie dalszej spłaty zadłużenia. W konsekwencji tego, odsyłający Sąd Okręgowy w Warszawie powziął wątpliwości, czy nie jest słuszna argumentacja kredytobiorcy, który wskazał że należy dojść do przekonania, iż doszło do tzw. „nowacji”, a zatem do tak istotnej zmiany stosunku prawnego, że nowa umowa stanowi odrębny, nowy stosunek prawny. Czy z kolei może jednak należy usunąć tylko te postanowienia, które sąd uzna za abuzywne.
Zasada skuteczności, a zasada przywrócenia równowagi stron
W swoich wyrokach TSUE podkreśla, że nadrzędną rolą Dyrektywy 93/13/EWG jest wyeliminowanie z obrotu prawnego takich umów, które w sposób rażący naruszają interesy i prawa konsumentów. Niemniej warto także odnotować, że na tle ostatnich rozstrzygnięć TSUE zaczął wskazywać, gdzie leżą granice tej kontroli. Z jednej strony bowiem zasada skuteczności przemawia za tym, aby zawsze eliminować sytuacje, w których konsument jest w gorszej sytuacji, niemniej powoływana zasada przywrócenia równowagi stron i zasada proporcjonalności prowadzi do wniosków, że skutki te trzeba minimalizować, aby nie wykraczały one poza granice zapewnienia konsumentowi sytuacji, która pierwotnie byłaby akceptowalna.
Powyżej przedstawione rozliczne wątpliwości doprowadziły do skierowania przez Sąd Okręgowy w Warszawie pytania prejudycjalnego:
Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a także zasady skuteczności i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą w razie uznania, że w razie zawarcia w aneksie do umowy niedozwolonych postanowień umownych prowadzących do nieważności tego aneksu, aneks ten uważa się za nigdy niezawarty, a umowę uważa się za obowiązującą od początku w wersji niezmienionej?
Wyrok TSUE C – 246/25 – co znaczy dla frankowiczów?
Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości nie jest raczej zaskoczeniem i wpisuje się w ustalony trend koegzystencji zasady skuteczności i proporcjonalności. W orzeczeniu TSUE wskazał, iż uznanie przez sąd nieuczciwego charakteru postanowienia umownego powinno mieć co do zasady skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej konsument znalazłby się, gdyby takiego warunku nie było w umowie. Jednocześnie co bardzo istotne to do sądu krajowego należało będzie określenie w jakiej faktycznie sytuacji znalazłby się konsument, gdyby rzeczonego aneksu nie podpisał.
Konkluzja
Wyrok Trybunału nie powoduje kategorycznej zmiany i wpisuje się w dotychczasową linię, jednak w oparciu o sentencje orzeczenia wydaje się, że wskutek tego sądy krajowe mogą mieć dwa rozwiązania:
-
może nastąpić odfrankowienie aneksu, polegające wyłącznie na tym, że z warunków umownych aneksu zostaną usunięte te zapisy, które dotyczą waloryzacji do waluty obcej;
-
z drugiej strony sąd może dokonać całkowitej ekstrakcji aneksu ze stosunku zobowiązaniowego i dokonać przywrócenia zwykłego kredytu złotowego;
Wyrok TSUE C-246/25 – kluczowe wnioski dla frankowiczów z aneksami
Najnowsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-246/25 to ważny sygnał dla osób, które przekształciły swój kredyt złotowy w waloryzowany do franka szwajcarskiego. Zgodnie z wyrokiem, sądy krajowe mają obowiązek dążyć do przywrócenia konsumentowi sytuacji, w której znajdowałby się, gdyby nigdy nie podpisał nieuczciwego aneksu.
W praktyce otwiera to dwie główne ścieżki procesowe:
-
Odfrankowienie aneksu – usunięcie z jego treści wyłącznie wadliwych mechanizmów przeliczeniowych przy zachowaniu pozostałych warunków.
-
Pełny powrót do kredytu złotowego – całkowite wyeliminowanie aneksu z obrotu prawnego, co oznacza powrót do pierwotnych zasad spłaty zobowiązania w PLN.
Wyrok ten potwierdza, że ochrona konsumenta wynikająca z Dyrektywy 93/13 jest nadrzędna wobec interesów sektora bankowego, a ostateczny wybór rozwiązania, które najlepiej naprawi sytuację kredytobiorcy, należy do sądu krajowego. Choć czekamy na pełne, pisemne uzasadnienie wyroku, dzisiejsze motywy ustne dają frankowiczom realną nadzieję na podważenie aneksów.
FAQ – kredyty we frankach szwajcarskich a wyroki TSUE
Czego dotyczy wyrok TSUE w sprawie C-246/25?
Wyrok dotyczy sytuacji, w której konsument posiadał pierwotnie kredyt w złotówkach, a następnie podpisał aneks zmieniający go na kredyt waloryzowany do waluty obcej (np. franka szwajcarskiego). Trybunał oceniał, czy w przypadku uznania zapisów aneksu za nieuczciwe, można unieważnić sam aneks i wrócić do pierwotnej umowy złotowej.
Czy po wyroku TSUE mój aneks frankowy jest automatycznie nieważny?
Nie, wyrok TSUE stanowi wiążącą wskazówkę interpretacyjną dla polskich sądów, ale każda sprawa musi zostać rozstrzygnięta indywidualnie. Sąd krajowy musi zbadać, czy zapisy w Twoim aneksie są abuzywne (niedozwolone) i na tej podstawie zdecydować o jego dalszych losach.
Czy wyrok TSUE C-246/25 dotyczy tylko kredytów w CHF?
Choć sprawa dotyczyła tzw. kredytu frankowego, wnioski płynące z orzeczenia mają zastosowanie do wszystkich kredytów waloryzowanych i denominowanych do walut obcych (np. EUR, USD), w których doszło do zmiany warunków umowy za pomocą aneksów zawierających klauzule niedozwolone.
