Związek partnerski i konkubinat w Polsce nie są regulowane odrębnymi przepisami, dlatego w sensie prawnym mają identyczny status. Konkubinat oznacza trwałe, faktyczne pożycie dwóch osób bez formalizacji. Z kolei pojęcie „związku partnerskiego” funkcjonuje głównie potocznie i kulturowo, a nie jako instytucja prawna. W praktyce oba typy relacji nie dają partnerom automatycznych praw majątkowych, spadkowych czy podatkowych.
Co to znaczy konkubinat?
Konkubinat, określany także mianem kohabitacji, stanowi trwałe, faktyczne pożycie dwojga osób, zarówno różnej płci, jak i tej samej płci, powiązanych więzami emocjonalnymi, fizycznymi oraz gospodarczymi, w tym wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego, bez formalnego zawarcia związku małżeńskiego. Polskie prawo nie przewiduje odrębnej definicji ani instytucji prawnej konkubinatu. W konsekwencji osoby pozostające w takim związku traktowane są jako osoby obce względem siebie w sensie prawnym. Ma to istotne konsekwencje w wielu dziedzinach prawa, w tym w zakresie prawa spadkowego, podatkowego, ubezpieczeń społecznych oraz odpowiedzialności majątkowej.
W konkubinacie nie powstaje automatycznie żaden ustrój majątkowy analogiczny do wspólności majątkowej małżeńskiej. Każdy z partnerów zachowuje prawo własności do majątku nabytego zarówno przed rozpoczęciem związku, jak i w jego trakcie, chyba że wyraźnie postanowią inaczej.
Czy istnieje wspólny majątek w konkubinacie?
Przedmioty nabyte wspólnie mogą stanowić współwłasność w częściach ułamkowych, zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego, proporcjonalnie do wkładu finansowego każdej ze stron. Rozliczenie majątku w przypadku zakończenia związku jest bardziej skomplikowane niż w przypadku rozwodu. Podstawą roszczeń mogą przepisy m.in. o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Partnerzy w związku konkubenckim nie dziedziczą po sobie z mocy ustawy. Aby zapewnić ochronę majątkową drugiej osobie, konieczne jest sporządzenie w tym przypadku testamentu. Konkubenci nie mają prawa do wspólnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) i podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn według stawek przewidzianych dla osób obcych. Partnerzy nie odpowiadają automatycznie za zobowiązania finansowe zaciągnięte przez drugiego partnera, chyba że zaciągnięcie długu nastąpiło wspólnie lub w formie poręczenia wzajemnego.
Co to znaczy związek partnerski?
W kontekście polskiego systemu prawnego pojęcie „związku partnerskiego” bywa używane zarówno jako synonim konkubinatu, jak i w szerszym znaczeniu odnoszącym się do nieformalnych relacji obejmujących osoby różnej lub tej samej płci. W odróżnieniu od wielu państw europejskich, w Polsce nie obowiązuje obecnie ustawa regulująca rejestrowane związki partnerskie, która mogłaby formalizować taki związek w sposób analogiczny do małżeństwa, przyznając mu określone prawa i obowiązki. Liczne projekty ustaw w tym zakresie były wielokrotnie zgłaszane, jednak żaden nie został uchwalony.
W związku z brakiem odrębnej regulacji prawnej, „związek partnerski” w sensie formalnym nie istnieje w polskim porządku prawnym. Prawa i obowiązki osób pozostających w tego typu nieformalnym związku są tożsame z regulacjami dotyczącymi konkubinatu – osoby te traktowane są jako osoby obce względem siebie w sensie prawnym, co ma daleko idące konsekwencje w zakresie prawa majątkowego, podatkowego, spadkowego oraz ubezpieczeń społecznych.
Co z prawem majątkowym w związku partnerskim?
W związku partnerskim brak jest automatycznych mechanizmów prawnych analogicznych do wspólności majątkowej małżeńskiej. Partnerzy nie nabywają wspólności majątkowej, prawa do dziedziczenia ustawowego ani możliwości wspólnego rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). W celu zabezpieczenia swoich praw i interesów, partnerzy muszą podejmować działania samodzielnie, w tym między innymi poprzez zawieranie umów u notariusza (pełnomocnictwa, upoważnienia, testament).
Jaka jest różnica między konkubinatem a związkiem partnerskim?
W polskim systemie prawnym pojęcia konkubinat i związek partnerski odnoszą się do związków nieformalnych, które nie są regulowane odrębnymi przepisami prawa. Konkubinat oznacza trwałe, faktyczne pożycie dwojga osób, połączone więziami emocjonalnymi, fizycznymi i gospodarczymi, bez zawarcia małżeństwa. Z kolei związek partnerski bywa używany jako pojęcie szersze, obejmujące nieformalne relacje zarówno osób różnej, jak i tej samej płci. W Polsce termin ten nie posiada jednak formalnego znaczenia prawnego – nie istnieje ustawa regulująca rejestrowane związki partnerskie ani przyznająca im określone prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że prawa i obowiązki osób pozostających w konkubinacie oraz w związku partnerskim są w Polsce identyczne:
brak wspólności majątkowej, brak dziedziczenia ustawowego, brak możliwości wspólnego rozliczania podatków czy automatycznego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Różnica między tymi pojęciami jest więc przede wszystkim terminologiczna i kulturowa, a nie wynikająca z odrębnych przepisów prawnych.
Konkubinat i związek partnerski – pomoc prawna Gdańsk
W polskim porządku prawnym zarówno konkubinat, jak i związek partnerski stanowią formy związków nieformalnych, które nie są regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawach związanych z prawami i obowiązkami partnerów pozostających w konkubinacie lub związku partnerskim, a także w zakresie ochrony majątku, dziedziczenia, rozliczeń czy sporządzania umów, profesjonalną pomoc prawną świadczy Kancelaria Behrendt i Wspólnicy, oferując kompleksowe doradztwo dostosowane do indywidualnej sytuacji klienta. Zapraszamy do skorzystania z naszych usług.
FAQ – związek partnerski a konkubinat
Czy związek partnerski w Polsce jest prawnie regulowany?
Nie, w Polsce nie istnieje ustawa regulująca związki partnerskie. Oznacza to, że partnerzy są traktowani jak osoby obce w sensie prawnym.
Czy konkubinat daje jakieś prawa podobne do małżeństwa?
Nie. Konkubinat nie tworzy wspólności majątkowej, nie daje prawa do dziedziczenia ani wspólnego rozliczenia podatków.
Jak zabezpieczyć partnera w związku nieformalnym?
Najczęściej stosuje się testament, pełnomocnictwa, umowy notarialne czy odpowiednie uregulowanie wspólnego majątku.
