Rozwód z orzeczeniem o winie może przynieść satysfakcję moralną i zabezpieczenie finansowe, ale może wiązać się z większym stresem i dłuższym procesem sądowym. Warto o niego walczyć, gdy istnieją mocne dowody winy drugiego małżonka lub gdy rozwód pogarsza sytuację materialną jednej ze stron. Takie orzeczenie może uniemożliwić winnemu żądanie alimentów, a jednocześnie dać prawo do świadczeń małżonkowi niewinnemu. Zanim jednak podejmiesz decyzję, warto rozważyć wszystkie konsekwencje prawne i emocjonalne z pomocą prawnika.
Jaki rozwód w Polsce? Rodzaje rozwodów w polskim prawie
Rozwód stanowi jedną z form rozwiązania małżeństwa, której podstawy prawne określa Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Może zostać orzeczony wówczas, gdy między małżonkami doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, rozumianego jako zerwanie więzi duchowej, fizycznej oraz gospodarczej. Sąd w przedmiocie winy w wyroku orzekającym rozwód, w zależności od okoliczności sprawy rozważa następujące warianty:
- na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie,
- ustala, że oboje małżonkowie są winni rozkładu pożycia,
- ustala, że żaden z małżonków nie jest winny rozkładu pożycia,
- ustala, że jeden z małżonków jest winny rozkładu pożycia.
To właśnie ten ostatni wariant, rozwód z winy małżonka, niosący ze sobą szczególne konsekwencje prawne i emocjonalne, budzi najwięcej kontrowersji. Czy jednak w każdej sytuacji warto o niego zabiegać?
Czym jest wina w rozpadzie pożycia małżeńskiego i jak ustala ją sąd?
Przypisanie winy małżonkowi następuje w sytuacji, gdy sąd uzna, iż to jego działanie lub zaniechanie doprowadziło do rozpadu związku. Wina rozumiana jest jako naruszenie obowiązków ustawowych wynikających z małżeństwa lub zasad współżycia społecznego. Warunkiem jest również zawinienie, czyli możliwość przypisania danej osobie świadomości co do skutków jej postępowania.
Co istotne, wina nie jest stopniowalna – sąd nie może orzec, że jeden z małżonków odpowiada np. w 90%, a drugi w 10%. Sąd przyjmuje, że winę ponosi jeden z nich, albo oboje.
Jakie są najczęstsze przyczyny orzeczenia winy w rozwodzie?
W zasadzie nie można stwierdzić z góry, że jakaś przyczyna rozkładu małżeństwa ma zawsze charakter zawiniony lub nie zawiniony, ale można założyć z dużą dozą prawdopodobieństwa, że pewne przyczyny będą miały charakter zawiniony. Orzecznictwo wskazuje na kilka takich typowych okoliczności:
- zdrada – zarówno fizyczna, jak i emocjonalna, a także tzw. pozory zdrady (np. utrzymywanie bliskich relacji z osobą trzecią, randki internetowe),
- uzależnienia – alkohol, narkotyki, hazard, gry komputerowe, zakupy,
- przemoc – fizyczna, psychiczna, ekonomiczna,
- odmowa współżycia bez usprawiedliwionej przyczyny,
- brak wzajemnej pomocy i lojalności,
- marnotrawienie majątku rodzinnego
- opuszczenie małżonka.
Alimenty na małżonka jako konsekwencja prawna rozwodu z orzeczeniem o winie?
Tak, najważniejszą konsekwencją przypisania winy jest możliwość dochodzenia alimentów od współmałżonka. Przy czym należy pamiętać, że małżonek uznany za wyłącznie winnego nie ma prawa żądać alimentów, nawet jeśli znajdzie się w niedostatku.
Natomiast małżonek niewinny może żądać świadczenia alimentacyjnego, jeśli na skutek rozwodu jego sytuacja materialna uległa istotnemu pogorszeniu – nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku (art. 60 § 2 k.r.o.).