Coraz więcej kredytobiorców sprawdza, czy bank prawidłowo naliczał odsetki od kosztów kredytowanych, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe doliczone do kwoty kredytu. Najnowsze orzeczenie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 wskazuje bowiem, że konsument nie powinien ponosić kosztów odsetkowych od kwot, których faktycznie nie otrzymał do swojej dyspozycji. Oznacza to, że odsetki od kosztów kredytowanych mogą stać się podstawą do dochodzenia zwrotu części środków pobranych przez bank.
Czym są odsetki od kosztów kredytowanych i dlaczego budzą wątpliwości?
W wielu umowach kredytowych do kwoty finansowania doliczano prowizje, składki ubezpieczeniowe lub inne opłaty związane z zawarciem umowy. Choć środki te trafiały bezpośrednio do banku lub podmiotów z nim współpracujących, były wliczane do salda zadłużenia, od którego naliczano odsetki. W efekcie konsument spłacał nie tylko sam kredyt i dodatkowe koszty, ale również odsetki od kosztów kredytowanych, czyli od kwot, które nigdy nie znalazły się w jego dyspozycji.
Czy odsetki od kosztów kredytowanych mogą prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego?
W niektórych przypadkach naliczanie odsetek od kosztów kredytowanych może stanowić podstawę do skorzystania przez konsumenta z sankcji kredytu darmowego (SKD). Jest to szczególna instytucja przewidziana w ustawie o kredycie konsumenckim, która znajduje zastosowanie wtedy, gdy bank nie wywiązał się prawidłowo z obowiązków informacyjnych wobec klienta. Jeżeli sposób obliczenia całkowitego kosztu kredytu lub wskaźników takich jak RRSO nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów ponoszonych przez kredytobiorcę, może dojść do naruszenia przepisów chroniących konsumentów. W efekcie kredytobiorca może domagać się rozliczenia umowy bez odsetek, prowizji i innych opłat, zwracając wyłącznie kapitał faktycznie udostępniony przez bank. To właśnie dlatego kwestia odsetek od kosztów kredytowanych może mieć istotne znaczenie przy ocenie, czy w danej sprawie istnieją podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Czy można dochodzić roszczeń, gdy sankcja kredytu darmowego nie przysługuje?
Brak możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie oznacza, że kredytobiorca traci wszelkie uprawnienia wobec banku. Przepisy przewidują bowiem określone ograniczenia dotyczące SKD, m.in. związane z terminem na złożenie stosownego oświadczenia czy rodzajem umowy objętej ochroną ustawową. W sytuacji, gdy z przyczyn formalnych zastosowanie sankcji kredytu darmowego jest wykluczone, kredytobiorca może nadal analizować możliwość dochodzenia zwrotu odsetek od kosztów kredytowanych. Dotyczy to przede wszystkim odsetek naliczonych od prowizji, ubezpieczeń lub innych opłat doliczonych do kwoty kredytu, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Choć zakres takiego roszczenia jest węższy niż w przypadku SKD, zwrot odsetek od kosztów kredytowanych może stanowić realną rekompensatę za nieprawidłowo skonstruowaną umowę kredytową.
Dlaczego banki coraz częściej mówią o ugodach dotyczących odsetek od kosztów kredytowanych?
W ostatnim czasie przedstawiciele sektora bankowego coraz częściej sygnalizują gotowość do wypracowania rozwiązań ugodowych dla kredytobiorców. Zmiana ta może być związana zarówno z rozwojem orzecznictwa krajowego i europejskiego, jak i z trwającymi pracami nad nowymi regulacjami dotyczącymi kredytu konsumenckiego. Według doniesień medialnych rozważane są rozwiązania polegające na zwrocie odsetek od kosztów kredytowanych, w szczególności od prowizji i składek ubezpieczeniowych doliczonych do kwoty kredytu. Dla kredytobiorców takie propozycje mogą oznaczać częściowe odzyskanie środków pobranych przez bank. Należy jednak pamiętać, że zwrot odsetek od kosztów kredytowanych nie zawsze wyczerpuje wszystkie możliwe roszczenia wynikające z umowy kredytowej.
Przed zaakceptowaniem jakiejkolwiek ugody warto dokładnie przeanalizować jej warunki oraz ustalić, czy w konkretnej sprawie nie istnieją podstawy do dochodzenia dalej idących roszczeń, w tym sankcji kredytu darmowego. W niektórych przypadkach różnica pomiędzy wartością ugody obejmującej wyłącznie odsetki od kosztów kredytowanych a potencjalnymi korzyściami wynikającymi z zastosowania SKD może być znacząca.
Pomoc prawna w sprawie odsetek od kosztów kredytowanych
Kwestia odsetek od kosztów kredytowanych może dotyczyć wielu kredytobiorców, których banki obciążały dodatkowymi kosztami doliczanymi do kwoty finansowania. Analiza umowy kredytowej pozwala ustalić, czy naliczanie takich odsetek było prawidłowe oraz czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń. Kancelaria Behrendt i Wspólnicy Adwokaci i Radcowie Prawni z siedzibą w Gdańsku świadczy pomoc prawną w sprawach z zakresu prawa bankowego i ochrony praw kredytobiorców.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz-Krogulec, Redakcja: Alicja Wojnar
FAQ – odsetki od skredytowanych kosztów kredytu
Czym są odsetki od kosztów kredytowanych?
Odsetki od kosztów kredytowanych to odsetki naliczane przez bank od kosztów związanych z kredytem, które zostały doliczone do kwoty finansowania, ale nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Najczęściej chodzi o prowizję, składkę ubezpieczeniową lub inne opłaty pobierane przez bank. Oznacza to, że kredytobiorca spłacał odsetki również od kwot, które od początku nie pozostawały w jego dyspozycji.
Czy można odzyskać odsetki od kosztów kredytowanych?
W określonych sytuacjach kredytobiorca może dochodzić zwrotu kwot pobranych przez bank tytułem odsetek od kosztów kredytowanych. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy umowy kredytowej.
Czym różni się zwrot odsetek od kosztów kredytowanych od sankcji kredytu darmowego?
Zwrot odsetek od kosztów kredytowanych obejmuje wyłącznie odsetki naliczone od kosztów doliczonych do kredytu, np. prowizji lub ubezpieczenia. Sankcja kredytu darmowego jest natomiast dalej idącym rozwiązaniem – w przypadku jej zastosowania konsument zwraca wyłącznie kapitał kredytu, bez odsetek i innych kosztów przewidzianych umową.
Czy każdy kredytobiorca może skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Nie. Możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego zależy od spełnienia określonych warunków ustawowych, w tym rodzaju umowy, kwoty kredytu oraz zachowania odpowiednich terminów. Jeżeli SKD nie może zostać zastosowana, warto sprawdzić, czy możliwe jest dochodzenie innych roszczeń, w tym zwrotu odsetek od kosztów kredytowanych.
Czy warto podpisać ugodę z bankiem dotyczącą zwrotu kosztów kredytu?
Przed podpisaniem ugody należy dokładnie sprawdzić jej treść. Propozycja zwrotu odsetek od kosztów kredytowanych może nie obejmować wszystkich potencjalnych roszczeń wynikających z umowy. Podpisanie dokumentu zawierającego zrzeczenie się dalszych roszczeń może ograniczyć możliwość dochodzenia dodatkowych świadczeń w przyszłości.
