Wyroki TSUE od lat kształtują sytuację frankowiczów w polskich sądach. Najnowszy wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. potwierdza nadrzędność ochrony konsumenta i ogranicza bankom możliwość żądania pełnego zwrotu kapitału bez uwzględnienia spłat. To istotne wzmocnienie pozycji frankowiczów w procesach sądowych dotyczących nieważnych umów kredytowych. Co ważne, Trybunał Sprawiedliwości UE nie zakwestionował teorii dwóch kondykcji. Wcześniej opublikowaliśmy pierwszą część artykułu, do której serdecznie odsyłamy zainteresowanych. Poniżej prezentujemy drugą część, zawierającą szczegółową analizę i praktyczne konsekwencje wyroku TSUE.
Jak TSUE ocenia ochronę konsumenta w sprawach frankowych?
TSUE jasno sprzeciwił się praktyce banków żądających zwrotu pełnego kapitału bez uwzględnienia spłat, podkreślając nadrzędność ochrony konsumenta.
Trybunał wskazał, że w sytuacji, gdy umowa kredytu zostaje uznana za nieważną, bank nie może żądać od konsumenta zwrotu całej wypłaconej kwoty, pomijając fakt, że konsument w międzyczasie dokonywał spłat na rzecz banku. W myśl teorii dwóch kondykcji – która nadal znajduje zastosowanie – każda ze stron nieważnej umowy może dochodzić zwrotu własnego świadczenia.
Kto decyduje o zakresie roszczeń po unieważnieniu umowy?
To od konsumenta będzie zależało, czy bank będzie mógł dochodzić jakiejkolwiek części kapitału w ramach procesu restytucyjnego. Konsument, inicjując postępowanie, zdecyduje, czy będzie dochodzić całości świadczenia nienależnego, czy jedynie tej części, która przewyższała kwotę udzielonego przez bank kapitału. Tym samym wyroki TSUE jeszcze mocniej akcentują zasadę, że to konsument ma nadrzędną pozycję w sporze z instytucją finansową.
Czy teoria dwóch kondykcji nadal chroni frankowiczów?
Tak, TSUE nie zakwestionował teorii dwóch kondykcji – przeciwnie, uznał ją za skuteczny mechanizm ochrony konsumenta w procesach frankowych. Teoria ta zapewnia bardziej sprawiedliwe rozliczenie między stronami i ogranicza ryzyko nieproporcjonalnych roszczeń ze strony banków.
Teoria dwóch kondykcji w pełniejszy sposób zabezpiecza interesy konsumenta, które mają nadrzędne znaczenie w sprawach dotyczących procesów frankowiczów.
Jakie są wnioski z wcześniejszych wyroków TSUE?
Powyższe stanowisko TSUE wynika m.in. z wyroku z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt C-28/22, pkt. 87 – gdzie wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż uniemożliwiają one stosowanie krajowych przepisów, które pozwalają przedsiębiorcy (bank) zatrzymać zwrot pieniędzy od konsumenta, jeśli ten nie zaproponuje lub nie zagwarantuje zwrotu środków otrzymanych od przedsiębiorcy. Takie działanie nie może też pozbawiać konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie od momentu, gdy przedsiębiorca otrzymał wezwanie do zwrotu zapłaconych świadczeń.
Zasada asymetrii – dlaczego tylko bank ma ograniczenia?
Warto też zwrócić uwagę na argumentację zawartą w omawianym wyroku, gdzie w punkcie 37 podkreślono, że dyrektywa 93/13 ma chronić konsumenta na wysokim poziomie, ale nie narzuca jednak takich samych rozwiązań we wszystkich przypadkach, gdy stwierdza się nieuczciwość warunku umownego. TSUE popiera zasadę asymetrii, czyli to konsument ma w procesie silniejszą ochronę. Oznacza to, że to właśnie bank będzie miał ograniczone możliwości dochodzenia całego zwrotu, ponieważ musi uwzględnić wpłaty już dokonane przez konsumenta. W praktyce oznacza to, że banki powinny zacząć otwarcie przyznawać, że umowa była nieważna i na tej podstawie uwzględniać swoje wierzytelności przy rozliczeniach już podczas pierwszych postępowań sądowych, co może ograniczyć liczbę dodatkowych procesów restytucyjnych.
Skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy frankowej
Jeśli masz kredyt we frankach szwajcarskich i zastanawiasz się, jakie są Twoje prawa po najnowszym wyroku TSUE, zapraszamy do skorzystania z bezpłatnej analizy Twojej umowy przez naszą kancelarię frankową. Nasi eksperci dokładnie ocenią Twoją sytuację, wyjaśnią możliwe kroki prawne i pomogą wybrać najlepszą strategię działania, aby maksymalnie chronić Twoje interesy.
Wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. C 396/24 (Lubreczlik) – najczęstsze pytania
Czy wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. oznacza koniec teorii dwóch kondykcji?
Nie. Wręcz przeciwnie – wyroki TSUE potwierdzają stosowanie teorii dwóch kondykcji jako podstawowego sposobu rozliczeń stron.
Czy bank może nadal dochodzić całości kapitału po unieważnieniu umowy?
Nie w pełnym zakresie, zgodnie z linią, jaką wyznaczają wyroki TSUE, bank musi uwzględniać wszystkie wpłaty dokonane przez kredytobiorcę.
Czy wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. jest dla kredytobiorców korzystny?
Zdecydowanie tak, wyrok potwierdza dotychczasową linię orzeczniczą – kredytobiorca jako konsument ma zostać otoczony możliwie najszerszą ochroną.
Materiał informacyjny przygotowany przez zespół radców prawnych i adwokatów specjalizujących się w sprawach frankowych.
