23 kwietnia 2026 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C-744/24, kluczowy dla stosowania sankcji kredytu darmowego. Rozstrzygnięcie dotyczy dopuszczalności oprocentowania kosztów pozaodsetkowych, w tym prowizji włączanych do podstawy naliczania odsetek w ramach kredytu konsumenckiego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeanalizował obowiązki informacyjne kredytodawcy oraz transparentność ekonomicznego ciężaru zobowiązania. Wyrok ten wzmacnia realną ochronę konsumenta, umożliwiając mu podjęcie w pełni świadomej decyzji kontraktowej.
Sprawa C-744/24 przed TSUE – tło sporu z Bankiem Pekao S.A.
Sprawa miała swój początek w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym we Włodawie pomiędzy konsumentem, a Bankiem Polska Kasa Opieki S.A. Sąd krajowy powziął wątpliwości co do zgodności praktyki kredytodawcy z prawem Unii Europejskiej i skierował do TSUE pytania prejudycjalne. Dotyczyły one przede wszystkim dopuszczalności oprocentowania kosztów pozaodsetkowych kredytu (takich jak prowizje) oraz zakresu obowiązków informacyjnych kredytodawcy w odniesieniu do rzeczywistej podstawy naliczania odsetek.
Skredytowane koszty a sankcja kredytu darmowego – na czym polega naruszenie?
Kluczowym zagadnieniem rozpatrywanym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej była praktyka polegająca na włączaniu kosztów pozaodsetkowych kredytu do podstawy oprocentowania, określana w praktyce jako tzw. „skredytowane koszty”. W modelu tym konsument otrzymuje do dyspozycji określoną kwotę środków, natomiast odsetki naliczane są od kwoty wyższej, obejmującej nie tylko kapitał faktycznie wypłacony, ale również prowizje, opłaty przygotowawcze czy inne koszty związane z udzieleniem finansowania.
Tego rodzaju konstrukcja prowadzi w istocie do sytuacji, w której koszty kredytu same stają się elementem kapitału podlegającego dalszemu oprocentowaniu. W efekcie całkowity ciężar ekonomiczny zobowiązania może istotnie odbiegać od intuicyjnego rozumienia ceny kredytu przez przeciętnego konsumenta, który zakłada, że odsetki naliczane są wyłącznie od kwoty rzeczywiście oddanej do jego dyspozycji.
Brak transparentności RRSO a naruszenie praw konsumenta w sprawie C-744/24
Taka konstrukcja umowy z brakiem transparentności RRSO budzi poważne wątpliwości w świetle prawa unijnego. Przede wszystkim trzeba zapytać, czy banki nie wprowadzają klientów w błąd co do faktycznej ceny pożyczki, co wpływa na błędnie wyliczone RRSO. Należy też sprawdzić, czy takie „rozbijanie” opłat na różne części umowy nie służy po prostu obejściu przepisów, które wprowadzają limity kosztów kredytu. Najważniejszą kwestią pozostaje to, czy przeciętny klient jest w stanie zrozumieć, ile naprawdę zapłaci, gdy umowa jest skomplikowana i niejasna.
Właśnie dlatego skredytowane koszty to nie tylko prawniczy szczegół, ale poważny problem dotyczący uczciwości banków. Sprawa ta pokazuje, gdzie leży granica kombinowania w konstruowaniu umów. Zgodnie z wyrokiem TSUE, sankcja kredytu darmowego ma chronić konsumentów przed brakiem przejrzystości i zapewniać im pełną informację o tym, jak duży ekonomiczny ciężar zobowiązania biorą na swoje barki.
Kluczowe rozstrzygnięcie wyroku TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r., sygn. C-744/24
W wydanym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jednoznacznie wskazał, że bank nie jest uprawniony do naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem konsumenckim. Trybunał odwołał się przy tym do standardu ochrony konsumenta wynikającego z dyrektyw 2008/48/WE oraz 93/13/EWG, podkreślając wyraźne rozróżnienie pomiędzy pojęciami „całkowitej kwoty kredytu” a „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”.
Jak wskazał TSUE, „całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki faktycznie udostępnione konsumentowi na podstawie umowy. Nie mogą być do niej zaliczane kwoty przeznaczone na wykonanie zobowiązań wynikających z tej umowy, takie jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy składki ubezpieczeniowe. W konsekwencji Trybunał podkreślił, że sposób obliczania RRSO, uzależniony od całkowitej kwoty kredytu, wyklucza stosowanie umownej stopy procentowej do kosztów, które nie zostały rzeczywiście wypłacone konsumentowi.
Jednocześnie TSUE zaznaczył, że nie wyklucza to możliwości uwzględnienia tych kosztów w konstrukcji ceny kredytu, na przykład poprzez odpowiednio wyższe oprocentowanie odnoszące się wyłącznie do kwoty faktycznie udostępnionej.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraźnie stwierdził: „stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.”
Orzeczenie to wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą TSUE, akcentującą konieczność zapewnienia rzeczywistej, a nie jedynie formalnej przejrzystości warunków umownych oraz realnej ochrony konsumenta jako słabszej strony stosunku prawnego.
Sankcja kredytu darmowego w świetle wyroku TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r.
Istotnym elementem analizowanej sprawy jest znaczenie tzw. sankcji kredytu darmowego. Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 r. może mieć istotny wpływ na sposób interpretacji i stosowania tej instytucji w praktyce krajowej. W szczególności rozstrzygnięcie to dotyka kwestii kwalifikacji naruszeń związanych z konstrukcją kosztów kredytu – w tym mechanizmu tzw. „skredytowanych kosztów” – jako naruszeń obowiązków informacyjnych, które mogą uzasadniać zastosowanie sankcji.
Kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy nieprawidłowe ukształtowanie struktury kosztów kredytu, prowadzące do zaburzenia przejrzystości ekonomicznej zobowiązania, może być traktowane na równi z brakiem lub niepełnym wykonaniem obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Przyjęcie takiego podejścia prowadziłoby do istotnego rozszerzenia zakresu zastosowania sankcji kredytu darmowego.
OPISAĆ TSUE
W zależności od przyjętej przez TSUE wykładni możliwe jest zarówno wzmocnienie funkcji ochronnej sankcji kredytu darmowego, jak i doprecyzowanie granic jej stosowania. W pierwszym przypadku instytucja ta może zostać umocniona jako istotne narzędzie zapewnienia efektywnej ochrony konsumenta, w drugim – jej zastosowanie może zostać bardziej precyzyjnie powiązane z określonymi kategoriami naruszeń.
Skutki wyroku TSUE dla kredytobiorców i banków – co zmieni C-744/24?
Wyrok w sprawie C-744/24 może istotnie wpłynąć zarówno na praktykę orzeczniczą, jak i działalność instytucji finansowych. Rozstrzygnięcie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może przyczynić się do ujednolicenia orzecznictwa w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego oraz zwiększenia przewidywalności rozstrzygnięć sądowych.
Jednocześnie należy liczyć się z potencjalnym wzrostem liczby sporów inicjowanych przez konsumentów, kwestionujących konstrukcję kosztów kredytu w zawartych umowach. Orzeczenie może również wymusić weryfikację modeli kalkulacji kosztów kredytu oraz zmianę podejścia kredytodawców do realizacji obowiązków informacyjnych. W zależności od przyjętej przez TSUE wykładni nie można wykluczyć także prób podważania już wykonanych (spłaconych) umów kredytowych, co może mieć istotne skutki dla sektora finansowego.
Podsumowanie – znaczenie wyroku TSUE C-744/24 dla kredytów konsumenckich
Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 stanowi istotny punkt odniesienia dla oceny dopuszczalnych modeli konstrukcji kosztów kredytu konsumenckiego. Rozstrzygnięcie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wpisuje się w utrwalony kierunek wzmacniania ochrony konsumenta w prawie Unii Europejskiej, w szczególności poprzez akcentowanie znaczenia realnej przejrzystości ekonomicznej zobowiązania oraz możliwości świadomej oceny jego skutków przez konsumenta. Ostateczne znaczenie wyroku TSUE w sprawie sankcji kredytu darmowego będzie zależało od szczegółowej treści uzasadnienia oraz sposobu jego implementacji w praktyce krajowej.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz-Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta
FAQ – sankcja kredytu darmowego a wyrok TSUE
Czym jest sankcja kredytu darmowego w kontekście wyroku C-744/24?
Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta do zwrotu kredytu bez żadnych odsetek i kosztów pozaodsetkowych w przypadku naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych. Wyrok TSUE C-744/24 precyzuje, że ukrywanie realnych kosztów poprzez tzw. skredytowane koszty może być podstawą do skorzystania z tego prawa.
Co to są „skredytowane koszty” wspomniane przez TSUE?
To praktyka bankowa polegająca na doliczaniu prowizji lub opłat do kwoty kapitału, od której następnie naliczane są odsetki. Według TSUE w sprawie C-744/24, taki mechanizm może powodować, że konsument płaci „odsetki od kosztów”, co zniekształca obraz rzeczywistego kosztu kredytu i wpływa na błędne RRSO.
Czy wyrok TSUE C-744/24 dotyczy wszystkich kredytów?
Wyrok dotyczy umów o kredyt konsumencki (zazwyczaj do kwoty 255 550 zł lub równowartości w innej walucie). Jeśli Twoja umowa zawiera zapisy o kredytowaniu prowizji, a bank nie poinformował Cię jasno o skutkach ekonomicznych takiego rozwiązania, możesz mieć podstawy do roszczeń.
