Wyrok TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie sankcji kredytu darmowego – zapowiedź wyroku

Już 23 kwietnia 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyda wyrok w sprawie C-744/24. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony w dniu 24 października 2024 roku przez Sąd Rejonowy we Włodawie w ramach postępowania toczącego się pomiędzy konsumentem, a Bank Polska Kasa Opieki S.A. Wskazać należy, iż Sąd Rejonowy we Włodawie powziął wątpliwości co do zgodności określonych praktyk kredytodawcy z prawem Unii Europejskiej i skierował do TSUE pytania prejudycjalne.

Pytania prejudycjalne TSUE w sprawie C-744/24

Dopuszczalność naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu (prowizji i opłat)

Czy art. 10 ust. 2 lit. f) w zw. z art. 13 lit. j) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG 1 w kontekście zasady skuteczności prawa Unii i celu tej dyrektywy oraz w świetle art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one praktyce zamieszczania w umowach o kredyt konsumencki, których treść nie jest wynikiem indywidualnych uzgodnień pomiędzy przedsiębiorcą (kredytodawcą) a konsumentem (kredytobiorcą), takich postanowień, które przewidują oprocentowanie nie tylko kwoty wypłaconej konsumentowi, ale również pozaodsetkowych kosztów kredytu (tj. prowizji lub innych opłat, które nie są składnikami wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu, tj. nie należą do całkowitej kwoty kredytu, a które składają się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta w wykonaniu jego zobowiązania wynikającego z umowy kredytu konsumenckiego)?

Obowiązki informacyjne banku w zakresie podstawy naliczania skapitalizowanych odsetek

Czy art. 10 ust. 2 lit. f) i g) dyrektywy 2008/48/WE w kontekście zasady skuteczności prawa Unii i celu tej dyrektywy oraz w świetle art. 5 dyrektywy 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one praktyce zamieszczania w umowach o kredyt konsumencki, których treść nie jest wynikiem indywidualnych uzgodnień pomiędzy przedsiębiorcą (kredytodawcą) a konsumentem (kredytobiorcą), postanowień ujawniających jedynie stopę oprocentowania kredytu oraz wyrażoną kwotowo łączną wartość skapitalizowanych odsetek, do których zapłaty obowiązany jest konsument w wykonaniu swojego zobowiązania wynikającego z tej umowy, bez jednoznacznego wyraźnego poinformowania konsumenta, że podstawą obliczenia skapitalizowanych odsetek (wyrażonych kwotowo) jest inna kwota niż faktycznie wypłacona konsumentowi kwota kredytu a w szczególności, że jest to suma wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu oraz pozaodsetkowych kosztów kredytu (tj. prowizji lub innych opłat, które nie są składnikami wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu, a które składają się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta w wykonaniu jego zobowiązania wynikającego z umowy kredytu konsumenckiego)?

Sankcja kredytu darmowego wyrok TSUE – znaczenie pytania prejudycjalnego

Punktem odniesienia dla rozstrzygnięcia pozostaje Dyrektywa 2008/48/WE, która harmonizuje wybrane aspekty umów o kredyt konsumencki, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązków informacyjnych kredytodawcy oraz transparentności ekonomicznej zobowiązania. Pytanie prejudycjalne zmierza w istocie do ustalenia, czy praktyka polegająca na kapitalizacji kosztów kredytu (w szczególności prowizji),a następnie obciążaniu ich oprocentowaniem, pozostaje zgodna z wymogiem rzetelnej i pełnej informacji o całkowitym koszcie kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania. W tle rozstrzygnięcia pozostaje fundamentalne napięcie pomiędzy swobodą kształtowania stosunku obligacyjnego a imperatywem zapewnienia realnej, a nie jedynie formalnej, przejrzystości warunków umownych.

Oprocentowanie prowizji i kosztów kredytu: Na czym polega spór przed TSUE?

Istota sporu koncentruje się wokół dopuszczalności takiego ukształtowania stosunku kredytowego, w którym koszty pozaodsetkowe – niewypłacane faktycznie konsumentowi – zostają włączone do podstawy oprocentowania, stając się elementem kapitału podlegającego dalszemu obciążeniu odsetkowemu.

Z perspektywy prawa Unii Europejskiej konstrukcja ta rodzi szereg istotnych wątpliwości. Po pierwsze, powstaje pytanie, czy tego rodzaju mechanizm nie prowadzi do obejścia regulacji dotyczących limitów kosztów kredytu. Po drugie, należy rozważyć, czy nie dochodzi w ten sposób do zniekształcenia informacji o rzeczywistym ciężarze ekonomicznym zobowiązania, w szczególności poprzez rozmycie relacji pomiędzy kwotą faktycznie oddaną do dyspozycji konsumenta a całkowitą kwotą podlegającą spłacie. Po wreszcie po trzecie, aktualizuje się problem, czy konsument może zostać uznany za należycie poinformowanego w sytuacji, gdy konstrukcja kosztów ma charakter wieloelementowy, złożony i odbiega od intuicyjnego rozumienia ceny kredytu.

W tym kontekście kluczowe znaczenie zyskuje standard ochrony konsumenta wypracowany w orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odwołujący się do modelu świadomego i rozważnego konsumenta. Wymóg ten nie ogranicza się do formalnego przekazania informacji, lecz wymaga, aby były one przedstawione w sposób umożliwiający ich rzeczywiste zrozumienie oraz ocenę konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy kredytu konsumenckiego.

Podsumowanie: Wyrok TSUE a przyszłość sankcji kredytu darmowego

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) może zrewolucjonizować polski rynek bankowy. Trybunał oceni, czy naliczanie odsetek od prowizji narusza obowiązki informacyjne, co stanowi fundament pod roszczenie, jakim jest sankcja kredytu darmowego.

Kluczowe zagadnienia rozstrzygnięcia:

• Oprocentowanie prowizji – czy ukryty mechanizm kapitalizacji kosztów uzasadnia sankcję kredytu darmowego?

• Brak transparentności – niejasne informowanie o podstawie naliczania odsetek może sprawić, że sankcja kredytu darmowego stanie się powszechnym narzędziem ochrony konsumentów.

• Skuteczna kara – TSUE rozstrzygnie, czy sankcja kredytu darmowego musi mieć charakter surowy i odstraszający dla banków stosujących nieuczciwe praktyki.

Decyzja z 23 kwietnia 2026 r. określi granice ochrony konsumenta. Jeśli Trybunał potwierdzi wątpliwości sądu, sankcja kredytu darmowego pozwoli tysiącom kredytobiorców na spłatę wyłącznie czystego kapitału, eliminując zysk banku z wadliwej umowy.

 Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz-Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta

FAQ – sankcja kredytu darmowego a wyrok TSUE