Usunięcia słupów energetycznych z działki można żądać, gdy przedsiębiorstwo energetyczne korzysta z nieruchomości bez tytułu prawnego, powołując się na tzw. roszczenie negatoryjne z art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego. Właściciel ma prawo domagać się zaniechania naruszeń i przywrócenia stanu zgodnego z prawem, jeżeli obecność słupa ogranicza korzystanie z działki. Kluczowe jest wykazanie, że brak jest służebności przesyłu, umowy lub decyzji administracyjnej uprawniającej do posadowienia urządzeń. Postępowanie zwykle rozpoczyna się od wezwania przedsiębiorstwa, a w razie braku porozumienia – od skierowania sprawy do sądu.
Jaka jest podstawa prawna roszczenia negatoryjnego?
Żądanie usunięcia słupów energetycznych z nieruchomości, określane jako roszczenie negatoryjne, znajduje swoje umocowanie w art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego. Przepis ten przewiduje możliwość domagania się zaniechania naruszeń prawa własności w sytuacji, gdy ingerencja w nieruchomość została dokonana bez podstawy prawnej, w tym w przypadku instalacji infrastruktury energetycznej dokonanej bez wymaganego zezwolenia organu administracji lub innej odpowiedniej decyzji prawnej.
Jakie są podstawy usunięcia słupa energetycznego?
Żądanie usunięcia słupa energetycznego z nieruchomości może być skutecznie podniesione wyłącznie w określonych okolicznościach. Zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką sądową, właściciel nieruchomości może domagać się usunięcia urządzeń przesyłowych w sytuacji, gdy:
- przedsiębiorstwo energetyczne nie posiada stosownego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, takiego jak służebność, umowa bądź decyzja administracyjna,
- ingerencja w nieruchomość jest nadmierna, w szczególności gdy obecność słupa uniemożliwia zabudowę działki lub znacząco ogranicza jej funkcjonalność,
- istnieją techniczne możliwości przeniesienia linii energetycznej w inne miejsce lub jej ułożenia pod ziemią,
- słup został posadowiony bez zgody właściciela lub w lokalizacji niezgodnej z wcześniejszymi ustaleniami,
- urządzenia przesyłowe są nieczynne i nie pełnią już funkcji energetycznej.
Kluczowym elementem przy dochodzeniu roszczenia negatoryjnego jest wykazanie braku jakiegokolwiek prawa przedsiębiorstwa przesyłowego o do korzystania z nieruchomości. W takiej sytuacji właściciel gruntu może domagać się usunięcia słupa energetycznego.
Jak wygląda procedura żądania usunięcia słupa energetycznego?
Aby usunąć słup energetyczny ze swojej nieruchomości należy podjąć kilka najważniejszych kroków. Wśród nich wyróżniamy:
- wezwanie do przedsiębiorstwa energetycznego – właściciel nieruchomości kieruje do przedsiębiorstwa przesyłowego pismo zawierające żądanie usunięcia słupa ze swojego gruntu,
- analiza dokumentów przez przedsiębiorstwo – przedsiębiorstwo energetyczne zobowiązane jest wykazać istnienie tytułu prawnego umożliwiającego korzystanie z nieruchomości, np. służebności, umowy lub decyzji administracyjnej,
- negocjacje – w przypadku gdy urządzenie jest niezbędne dla sieci energetycznej, strony mogą próbować ustalić warunki przebudowy linii, jej przeniesienia lub ewentualnego wynagrodzenia dla właściciela,
- wniesienie powództwa do sądu – jeżeli spór nie zostanie rozwiązany polubownie, przedsiębiorstwo przesyłowe odmawia zapłaty, to właściciel może wnieść powództwo do Sądu. Sąd, w celu wydania rozstrzygnięcia, może powołać biegłego, który oceni techniczne możliwości przebudowy linii, warianty poprowadzenia urządzeń, wpływ proponowanej zmiany na funkcjonowanie sieci energetycznej oraz wysokość odszkodowania.
Ważne! Obowiązek wskazania alternatywnego przebiegu linii spoczywa na przedsiębiorstwie energetycznym. Właściciel nieruchomości nie ma obowiązku proponowania rozwiązań zastępczych.
Czy można uzyskać wynagrodzenie lub odszkodowanie za słup na działce?
W wielu przypadkach korzystniejszym rozwiązaniem dla właściciela nieruchomości może okazać się nie bezpośrednie usunięcie słupa, lecz uzyskanie odpowiedniego wynagrodzenia lub odszkodowania za słup. Koszty usunięcia, przeniesienia lub przebudowy linii energetycznej ponosi przedsiębiorstwo przesyłowe, jeśli nie ma ono tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, natomiast gdy zmianę przebiegu żąda właściciel mimo istniejącego tytułu, koszty mogą przypaść jemu, a w przypadku kolizji z inwestycją publiczną – inwestorowi. Przedsiębiorstwo przesyłowe co do zasady nie może przerzucać kosztów modernizacji sieci na właściciela gruntu.
Czy roszczenia związane z usunięciem słupów energetycznych z działki ulegają przedawnieniu?
Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu co do zasady nie ulega przedawnieniu, co oznacza, że właściciel nieruchomości może w każdym czasie dochodzić prawnego uregulowania korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne. Natomiast roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega przedawnieniu z upływem sześciu lat, podobnie jak roszczenie o zapłatę odszkodowania, zgodnie z ogólnymi terminami przedawnienia określonymi w art. 118 Kodeksu cywilnego.
Masz słupy energetyczne na swojej działce i nie wiesz, czy możesz żądać ich usunięcia lub wynagrodzenia? Skonsultuj swoją sytuację z prawnikiem – indywidualna analiza stanu prawnego nieruchomości pozwoli wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz – Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta
FAQ – odszkodowanie za słupy energetyczne na działce
Czy zawsze mogę żądać usunięcia słupów energetycznych z działki?
Nie. Usunięcia słupów energetycznych z działki można żądać przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorstwo energetyczne nie posiada tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości (np. służebności, umowy lub decyzji administracyjnej). Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy stanu prawnego.
Na czym polega roszczenie negatoryjne przy słupach energetycznych?
Roszczenie negatoryjne polega na żądaniu zaniechania naruszeń prawa własności i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W praktyce oznacza to możliwość domagania się usunięcia słupów energetycznych z działki lub zaprzestania bezprawnego korzystania z gruntu.
Czy zamiast usunięcia słupa mogę otrzymać wynagrodzenie?
Tak. W wielu sytuacjach bardziej opłacalne niż usunięcia słupów energetycznych z działki jest uzyskanie wynagrodzenia lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Decyzja zależy od możliwości technicznych, celu właściciela oraz kosztów.
