Odszkodowanie za słupy energetyczne na działce może uzyskać właściciel nieruchomości, na której urządzenia przesyłowe zostały posadowione bez ważnego tytułu prawnego. Najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy nie ustanowiono służebności przesyłu, nie wydano decyzji administracyjnej lub nie doszło do jej zasiedzenia. Rekompensata może obejmować zarówno wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu, jak i odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości. Dochodzenie roszczeń odbywa się poprzez negocjacje z przedsiębiorstwem energetycznym lub na drodze sądowej.
Służebność przesyłu – na czym polega obciążenie nieruchomości słupami energetycznymi?
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe wprowadzone do Kodeksu cywilnego w 2008 roku, które umożliwia przedsiębiorcy korzystanie z nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji i modernizacji urządzeń przesyłowych. Właściciel może żądać ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu, co pozwala uzyskać wynagrodzenie i rekompensatę za ograniczenia w korzystaniu z gruntu
Odszkodowanie za bezprawne posadowienia słupa energetycznego przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości, na której posadowiono słup energetyczny bez ważnego tytułu prawnego. Podstawą do roszczenia jest brak ustanowionej służebności przesyłu, brak decyzji administracyjnej zezwalającej na lokalizację urządzeń lub brak zasiedzenia służebności. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca może korzystać z nieruchomości w ściśle określonym zakresie, niezbędnym do prawidłowej eksploatacji, konserwacji, modernizacji i utrzymania urządzeń przesyłowych. Usunięcie słupów energetycznych jest możliwe wyłącznie wyjątkowo, w sytuacjach przewidzianych przepisami prawa lub orzecznictwem, dlatego właściciel nieruchomości, w celu uregulowania stosunku prawnego, powinien dążyć do ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. Pozwala ona uzyskać wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości oraz rekompensatę za związane z tym ograniczenia prawa własności.
Czym jest odszkodowanie za posadowienie słupa energetycznego?
Prawo do odszkodowania powstaje wyłącznie wtedy, gdy właściciel wykaże, że słup energetyczny został posadowiony bez ważnego tytułu prawnego. Taki tytuł może wynikać nie tylko z ustanowionej służebności przesyłu, lecz także z innych form np. z decyzji administracyjnej właściwego organu.
Dlatego przed podjęciem konkretnych działań właściciel powinien wystąpić do przedsiębiorcy przesyłowego o przekazanie dokumentu potwierdzającego jego prawo do korzystania z gruntu. Dopiero bezumowne korzystanie z nieruchomości uzasadnia roszczenia o odszkodowanie. Jeżeli jednak służebność została ustanowiona wcześniej albo przedsiębiorca działa na podstawie decyzji administracyjnej, uzyskanie rekompensaty jest co do zasady niemożliwe.
Kiedy przysługuje odszkodowanie za słupy energetyczne na działce?
Możliwość dochodzenia odszkodowania lub wynagrodzenia za posadowienie słupa energetycznego na nieruchomości powstaje w szczególności wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki:
- urządzenie przesyłowe zostało zlokalizowane na działce bez zgody właściciela,
- w księdze wieczystej nieruchomości nie ujawniono służebności przesyłu ani innego tytułu prawnego uprawniającego przedsiębiorcę przesyłowego do korzystania z gruntu,
- w sprawie nie wydano decyzji administracyjnej legalizującej posadowienie urządzeń (np. decyzji wywłaszczeniowej),
- nie doszło do zasiedzenia służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego,
- obecność słupa ogranicza sposób korzystania z nieruchomości, w tym w szczególności możliwość jej zabudowy, zagospodarowania lub prowadzenia działalności rolniczej.
W jaki sposób dochodzić odszkodowania za posadowiony bezprawnie słup?
Jeżeli właściciel nieruchomości ustali, że słup energetyczny został posadowiony bezprawnie, co do zasady przysługuje mu odszkodowanie. Sam proces jego dochodzenia bywa jednak złożony i długotrwały. W pierwszej kolejności warto podjąć próbę polubownego załatwienia sprawy – skierować do przedsiębiorcy przesyłowego żądanie zapłaty. Zwykle przedsiębiorca przesyłowy odmawia zapłaty. Brak porozumienia oznacza konieczność wystąpienia do sądu o ustanowienie służebności przesyłu i zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu. Do pozwu należy dołączyć dowody braku zgody na posadowienie słupa oraz wyceny lub wnioskować o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego.
Odszkodowanie za słup na działce – jaka wysokość?
Przy wysokości odszkodowania za bezumowne posadowienie słupa energetycznego należy wziąć pod uwagę:
- hipotetyczną stawkę czynszu za teren zajęty pod słup oraz pas eksploatacyjny pod linią (jego szerokość zależy od napięcia linii),
- rodzaj i przeznaczenie gruntu – wyższe stawki dotyczą działek budowlanych, niższe gruntów rolnych,
- spadek wartości nieruchomości – wynika z ograniczeń zabudowy lub obniżenia atrakcyjności działki,
- uciążliwości w korzystaniu z nieruchomości – np. hałas.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku, sygn. akt P 10/16.
Dnia 2 grudnia 2025 roku Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 10/16 uznał, że możliwość nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie przed 2008 roku jest niezgodna z Konstytucją i międzynarodowymi standardami ochrony własności. Wyrok wzmacnia ochronę prawa własności właścicieli nieruchomości i utrudnia przedsiębiorstwom przesyłowym powoływanie się na zasiedzenie w przypadku instalacji postawionych bez formalnego tytułu i odszkodowania. Orzeczenie stanowi również podstawę do żądania ustanowienia służebności przesyłu i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu.
Ważne! Wyrok TK dotyczy określonych przypadków zasiedzenia służebności przesyłu sprzed 2008 r. i nie obejmuje sytuacji, gdy istniała decyzja administracyjna ograniczająca prawo własności i przyznano odszkodowanie, zawarto umowę z przedsiębiorstwem przesyłowym (np. dzierżawy lub służebności), infrastruktura powstała po 2008 roku.
Chcesz sprawdzić, czy ten wyrok ma zastosowanie w Twojej sprawie i czy przysługuje Ci odszkodowanie za słupy energetyczne? Skontaktuj się z doświadczonym ekspertem, który przeanalizuje Twoją sytuację i pomoże dochodzić należnej rekompensaty.
Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz – Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta
Porada prawna? Skontaktuj się z naszymi ekspertami!
Nie musisz godzić się na urządzenia przesyłowe bez wynagrodzenia. Twoja własność podlega ochronie – a wyrok TK wzmacnia Twoje prawa. Dowiedz się, o jakie pieniądze możesz się starać.
FAQ – odszkodowanie za słupy energetyczne na działce
Czy zawsze przysługuje odszkodowanie za słupy energetyczne na działce?
Nie, odszkodowanie za słupy energetyczne przysługuje tylko wtedy, gdy urządzenia przesyłowe zostały posadowione bez ważnego tytułu prawnego. Jeżeli istnieje ustanowiona służebność przesyłu, decyzja administracyjna lub doszło do jej skutecznego zasiedzenia, roszczenie co do zasady nie przysługuje.
Kto może dochodzić odszkodowania za słup energetyczny?
Prawo do dochodzenia odszkodowania za słupy energetyczne przysługuje właścicielowi nieruchomości, na której znajduje się infrastruktura przesyłowa. Najemca, dzierżawca ani użytkownik wieczysty nie mogą samodzielnie występować z takim roszczeniem.
Czy można żądać usunięcia słupa energetycznego z działki?
Usunięcie słupa energetycznego jest możliwe wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. W praktyce sądy najczęściej dążą do uregulowania stanu prawnego poprzez ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu i przyznanie wynagrodzenia, a nie poprzez nakaz demontażu urządzeń.
