Frankowicz może zakwestionować klauzule abuzywne, które przerzucają całe ryzyko kursowe na konsumenta i umożliwiają bankowi jednostronne ustalanie kursu CHF. W grę wchodzi też brak rzetelnych informacji o mechanizmach indeksacji i niepełne pouczenie o ryzyku walutowym.
Umowy kredytów powiązanych z walutą CHF zmieniły życie tysiącom ludzi na całym świecie. Wzrost raty kredytu CHF był lub nadal jest odczuwalny budżecie domowym frankowiczów. Coraz większa liczba frankowiczów zaczęła analizować swoje umowy kredytu CHF pod kątem występujących w nich klauzul abuzywnych. Czym są klauzule abuzywne i co Frankowicz może zakwestionować w swojej umowie kredytu CHF? O tym szczerzej w niniejszym artykule.
Czym jest klauzula abuzywna i jak ją definiuje kodeks cywilny?
Klauzule abuzywne to niedozwolone postanowienia umowne, które zostały zdefiniowane w kodeksie cywilnym w art. 385 1 i 385 3. Definicja ma charakter ogólny i wskazuje, że klauzule abuzywne to postanowienia w umowach zawartych z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione. W przypadku zastosowania w umowie konsumenckiej klauzuli abuzywnej postanowienia takie nie są wiążące w sytuacji gdy naruszają prawa i obowiązki konsumentów. Klauzule abuzywne to także postanowienia sprzeczne z dobrymi obyczajami i znacząco naruszające interesy konsumenta.
Podstawową funkcją klauzul abuzywnych jest przede wszystkim ochrona „słabszej” strony umowy, czyli konsumenta w stosunku do zawartej z przedsiębiorcą umowy kredytu CHF. Tym samym, to względem przedsiębiorcy są zwiększone obowiązki, ponieważ to on jest „silniejszą” stroną stosunku zobowiązaniowego. To przedsiębiorca zawierając umowę z konsumentem jest zobowiązany, aby jej treść odpowiadała określonym wymogom prawnym.
Jakie niedozwolone postanowienia mogą znajdować się w umowie kredytu CHF?
Dokładna analiza umowy kredytu CHF pozwala na zweryfikowanie czy zawiera ona tzw. klauzule abuzywne. Jak pokazuje nasze doświadczenie w sprawach frankowych, najczęściej klauzule abuzywne dotyczą mechanizmu indeksacji i przerzucenia ryzyka kursowego na „słabszą” stronę umowy tj. frankowicza.
Najpopularniejsze klauzule abuzywne w umowach frankowych:
- zaburzenie równowagi kontraktowej stron – bank jako „silniejsza” strona umowy miał niczym nieograniczoną kontrolę nad ryzykiem kursowym,
- całkowita dowolność banku w ustalaniu kursu CHF – banki jednostronnie ustalały kursy kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego na podstawie tabel, które notabene sami tworzyli. Frankowicz został pozbawiony jakiegokolwiek wpływu na kurs CHF,
- brak pouczenia o ryzyku kursowym – niemal każdy frankowicz stwierdza, że banki nie informowały o ryzyku kursowym, a wręcz przeciwnie: frankowicze byli zapewniani o stabilności i atrakcyjności waluty,
- brak rzetelnych informacji o sposobie ustalania salda kredytu CHF – frankowicze pozostają zgodni w przedmiocie braku poinformowania przez banki o zasadach przeliczenia salda kredytu.
Jakie stanowisko w sprawach frankowych zajmują Sąd Najwyższy i TSUE?
Zarówno Sąd Najwyższy, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyznają w tym względzie racje frankowiczom. Warto chociażby wskazać na wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 8 sierpnia 2024 roku, w sprawie o sygn. akt III CSKP 306/24, w którym jednoznacznie stwierdzono, że:
„postanowienia umowne obejmujące tzw. klauzule przeliczeniowe, określające kurs CHF do waluty polskiej za pomocą mechanizmu opartego o stosowanie klauzul kursowych ustalanych przez bank, stanowią niedozwolone postanowienia umowne. Określenie wysokości zobowiązania konsumenta z odwołaniem się do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów ustalania wysokości kursu, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza zasadę równości stron. W świetle art. 385[1] § 1 KC nie budzi wątpliwości, że tego rodzaju klauzule abuzywne są bezskuteczne”.
Jakie obowiązki informacyjne mają banki wobec frankowiczów?
Tym samym banki zawierając z frankowiczami umowę kredytu CHF naruszyły szereg obowiązków informacyjnych. Czasami (zwłaszcza podczas rozpraw sądowych) pełnomocnicy banków podnoszą, że frankowicz podpisał dokument zawierający oświadczenie, że takie pouczenie o ryzyku kursowym zostało mu przedstawione. Nic bardziej mylnego. Wskazać należy, że naruszenie obowiązku informacyjnego na etapie przedkontraktowym przybrać może formę zarówno niepodania wymaganej i precyzyjnie wskazanej ustawowo informacji, jak i poinformowania w niepełny sposób.
W celu uznania realizacji przez bank obowiązków informacyjnych w zakresie ryzyka kursowego nie jest wystarczające wskazanie w umowie, że ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca oraz odebranie od klienta oświadczenia, zawartego we wniosku o udzielenie kredytu, o standardowej treści, iż został on poinformowany o ponoszeniu ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty oraz przyjął do wiadomości i akceptuje to ryzyko (tak: Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 18 grudnia 2024 roku, sygn. akt II CSKP 1486/22).
Kiedy i jak ocenia się, czy postanowienie umowne jest niedozwolone?
Ważne! To, czy dane postanowienie w umowie jest niedozwolone (abuzywne), ocenia się na podstawie okoliczności z momentu podpisania umowy, nie później. Oznacza to, że późniejsze zdarzenia, takie jak np. zachowanie stron po zawarciu umowy, nie mają wpływu na ocenę, czy dane postanowienie było zgodne z prawem i nie stanowi klauzuli abuzywnej. Wyjątek stanowi jedynie sytuacja, w której sam konsument, świadomie i dobrowolnie, wyraził wolę utrzymania takiego zapisu. Takie podejście potwierdza m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 22 stycznia 2025 r. (sygn. akt II CSKP 2293/22).
Jak wybrać kancelarię frankową, której można zaufać?
Przeanalizowanie umowy kredytu CHF pod kątem występujących w niej klauzul abuzywnych nie jest łatwym zadaniem. Zwłaszcza dla frankowiczów, którzy na co dzień nie zajmują się tematyką spraw bankowych. Dlatego warto w tym aspekcie zaufać profesjonalistom. Kancelaria Behrendt i Wspólnicy z siedzibą w Gdańsku dokona bezpłatnej analizy umowy kredytu CHF i wskaże czy i jakie niedozwolone postanowienia umowne zostały w niej zawarte. Tylko dokładne przeanalizowanie umowy kredytu CHF pozwoli oszacować roszczenia frankowiczów i wskazać kierunek działań. Pomogliśmy już tysiącom frankowiczów w walce o ich prawa z nieuczciwą instytucją bankową. Dlatego nie warto zwlekać z podjęciem decyzji, bowiem korzyść z unieważnienia umowy kredytu CHF potrafią być naprawdę duże. Przeprowadzimy przez każdy etap postępowania i wskażemy najodpowiedniejszą drogę walki z bankiem. Pozytywne dla naszych klientów orzeczenia sądowe są najlepszym dowodem, że warto nam zaufać.
FAQ – pytania zadawane przez frankowiczów
Co Frankowicz może zakwestionować w swojej umowie?
Frankowicz może zakwestionować m.in. klauzule dotyczące indeksacji, ryzyka kursowego oraz jednostronnego ustalania kursu CHF przez bank.
Czy klauzule abuzywne są skuteczne?
Nie. Klauzule abuzywne są bezskuteczne z mocy prawa i nie wiążą konsumenta, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE.
Czy analiza umowy kredytu CHF jest konieczna?
Tak. Tylko szczegółowa analiza umowy pozwoli stwierdzić obecność klauzul abuzywnych i oszacować możliwe roszczenia frankowicza.
