Rozdzielność majątkowa pozwala małżonkom uregulować kwestie finansowe i majątkowe w sposób niezależny od ustawowej wspólności majątkowej. Wniosek o rozdzielność majątkową należy złożyć do właściwego sądu, a przed jego złożeniem warto odpowiednio przygotować niezbędne dokumenty. W niniejszym artykule wyjaśniamy, gdzie złożyć wniosek o rozdzielność majątkową oraz jakie dokumenty należy do niego dołączyć.
Jakie są rodzaje ustroju majątkowego między małżonkami?
Z chwilą zawarcia małżeństwa co do zasady powstaje ustawowa wspólność majątkowa, w ramach której majątek nabyty w trakcie małżeństwa staje się majątkiem wspólnym małżonków. Przepisy przewidują jednak również inne ustroje majątkowe, w tym rozdzielność majątkową, rozszerzoną lub ograniczoną wspólność majątkową oraz rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Rozszerzona wspólność majątkowa pozwala objąć wspólnością dodatkowe składniki majątku, natomiast ograniczona wspólność umożliwia wyłączenie niektórych z nich. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków zakłada odrębność majątków małżonków, ale po jej ustaniu pozwala na rozliczenie różnicy w wartości zgromadzonych przez nich majątków.
Czy rozdzielność majątkową można ustanowić u notariusza?
Jeśli oboje małżonkowie chcą dobrowolnie ustanowić rozdzielność majątkową, mogą podpisać u notariusza tzw. intercyzę. W takiej sytuacji nie trzeba składać wniosku o rozdzielność majątkową do sądu, ponieważ sprawę można załatwić w wybranej kancelarii notarialnej. Do sporządzenia aktu notarialnego potrzebne są ważne dowody osobiste lub paszporty obojga małżonków oraz odpis aktu małżeństwa. Warto wcześniej skontaktować się z kancelarią notarialną i upewnić się, czy wymagane są dodatkowe dokumenty do ustanowienia rozdzielności majątkowej.
Kiedy można ustanowić rozdzielność majątkową przez sąd?
Jeżeli współmałżonek nie wyraża zgody na podpisanie intercyzy, a istnieją ważne powody, takie jak trwonienie wspólnego majątku, hazard, separacja czy narastające długi, można wystąpić do sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Wniosek o rozdzielność majątkową w takim przypadku składa się w formie pozwu do właściwego Sądu Rejonowego, właściwego ze względu na ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków. Do pozwu należy dołączyć odpis aktu małżeństwa oraz dowody potwierdzające wskazane w uzasadnieniu ważne powody, na przykład dokumenty dotyczące zadłużenia lub trwonienia majątku. W pozwie należy również podać dane małżonków, a w razie potrzeby można dołączyć wykaz składników wspólnego majątku. Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 200 zł.
Jakie są skutki rozdzielności majątkowej?
Ustanowienie rozdzielności majątkowej powoduje, że od chwili jej powstania przestaje obowiązywać wspólność ustawowa, a każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem i finansami. Uzyskiwane przez niego dochody, takie jak wynagrodzenie za pracę czy dochody z prowadzonej działalności, co do zasady wchodzą do jego majątku osobistego. Rozdzielność majątkowa ma również znaczenie przy ponoszeniu wydatków związanych ze wspólnym majątkiem. Jeżeli na przykład jeden z małżonków samodzielnie spłaca wspólny kredyt lub pokrywa koszty utrzymania wspólnego mieszkania, może w określonych sytuacjach żądać od drugiego zwrotu części poniesionych wydatków. Ustanowienie rozdzielności pozwala także na dokonanie podziału majątku wspólnego zgromadzonego do momentu jej ustanowienia. Wniosek o rozdzielność majątkową może być zatem istotnym krokiem do uporządkowania sytuacji finansowej małżonków, szczególnie gdy nie prowadzą już wspólnego gospodarstwa domowego.
Jakie są wady i zalety rozdzielności majątkowej?
Rozdzielność majątkowa może zapewnić małżonkom większą niezależność finansową, ale nie zawsze jest rozwiązaniem korzystnym w każdej sytuacji. Jej dużą zaletą jest ochrona majątku, szczególnie gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą obarczoną ryzykiem finansowym. Każdy z małżonków może również samodzielnie zarządzać swoim majątkiem i podejmować decyzje dotyczące jego nabywania czy sprzedaży. Rozdzielność majątkowa może także ułatwić sytuację przy rozwodzie, ponieważ nie ma konieczności przeprowadzania podziału majątku wspólnego.
Z drugiej strony rozdzielność majątkowa ma również pewne wady. Małżonkowie mogą mieć osobno ustalaną zdolność kredytową, co może utrudniać uzyskanie wspólnego finansowania. Dodatkowo nie mogą korzystać ze wspólnego rozliczenia podatku dochodowego, co w niektórych przypadkach może oznaczać mniej korzystne rozliczenie. W zależności od sytuacji wniosek o rozdzielność majątkową może być jednak właściwym rozwiązaniem pozwalającym na uporządkowanie kwestii majątkowych między małżonkami.
Gdzie złożyć wniosek o rozdzielność majątkową – podsumowanie
Ustanowienie rozdzielności majątkowej wiąże się z istotnymi skutkami prawnymi i finansowymi, dlatego ważne jest prawidłowe przeprowadzenie całej procedury. Wniosek o rozdzielność majątkową oraz wybór właściwego sposobu jej ustanowienia zależą od sytuacji małżonków i tego, czy oboje wyrażają zgodę. Kancelaria Behrendt i Wspólnicy Adwokaci i Radcowie Prawni z siedzibą Gdańsku oferuje pomoc prawną w sprawach dotyczących ustrojów majątkowych małżonków, w tym ustanowienia rozdzielności majątkowej przed notariuszem oraz na drodze sądowej.
Autor: Barbara Urwentowicz – Krogulec, prawnik Redakcja: Aleksandra Szlacheta-Woźniczak
FAQ – rozdzielność majątkowa
Czy rozdzielność majątkową można ustanowić u notariusza?
Tak. Jeżeli oboje małżonkowie wyrażają zgodę, mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską w formie aktu notarialnego.
Czy do ustanowienia rozdzielności majątkowej potrzebny jest sąd?
Nie zawsze. Sąd jest potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy jeden z małżonków nie wyraża zgody na ustanowienie rozdzielności. W przypadku zgodnego stanowiska małżonków wystarczy wizyta u notariusza.
Czy rozdzielność majątkowa oznacza, że każdy małżonek ma osobny majątek?
Tak. Od momentu ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków posiada własny majątek i samodzielnie nim zarządza.
