Ustawa frankowa już obowiązuje – co realnie zmieniła?

Długo zapowiadana ustawa frankowa przestała być projektem. 29 maja 2026 r. uchwalił ją Sejm, 25 czerwca przyjął bez poprawek Senat, a 17 lipca podpisał prezydent Karol Nawrocki. Po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw (poz. 985) przepisy weszły w życie 7 sierpnia 2026 r. Spekulacje się skończyły – wiadomo już dokładnie, co zmienia się dla frankowiczów, dla banków i dla samych sądów.

Czym jest ustawa frankowa?

To ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (druk sejmowy nr 1758). Ma charakter czysto proceduralny – nie zmienia zasad oceny ważności umów kredytowych. To, czy umowa jest nieważna, nadal ustala sąd na podstawie orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego. Ustawa reguluje wyłącznie sposób i tempo prowadzenia samego postępowania.

Powód wprowadzenia przepisów jest prozaiczny: według danych Ministerstwa Sprawiedliwości sprawy frankowe to około 25% wszystkich oczekujących spraw cywilnych w sądach okręgowych i aż około 70% spraw w sądach apelacyjnych.

Co realnie zmieniło się dla frankowiczów?

Automatyczne wstrzymanie rat

To majważniejsza i najbardziej wyczekiwana zmiana. Z chwilą doręczenia bankowi pozwu obowiązek spłaty rat kapitałowo-odsetkowych zostaje wstrzymany z mocy samego prawa – aż do prawomocnego zakończenia sprawy. Kredytobiorca nie musi już składać wniosku o zabezpieczenie ani czekać tygodniami czy miesiącami na postanowienie sądu. Do tej pory było odwrotnie: żeby przestać płacić raty w trakcie procesu, trzeba było o to wnioskować i cierpliwie czekać na decyzję.

Ważne zastrzeżenie: skutek następuje dopiero po doręczeniu pozwu bankowi, a nie w momencie jego złożenia do sądu. Samo doręczenie bywa kwestią tygodni, a czasem miesięcy – do tego czasu raty trzeba nadal płacić. To praktyczna wskazówka przy planowaniu terminu pozwu frankowego.

Ochrona przed konsekwencjami niepłacenia

Wstrzymanie się ze spłatą kredytu CHF nie może zostać uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Bank nie może z tego powodu wypowiedzieć umowy ani zgłosić kredytobiorcy do BIK czy biur informacji gospodarczej. Kredytobiorca może przy tym nadal dobrowolnie spłacać raty, jeśli tak zdecyduje.

Sprawy frankowe w toku też są objęte

Zgodnie z art. 17 ustawy nowe przepisy stosuje się również do spraw wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia 2026 r. – z pewnymi wyjątkami (np. sprawy przydzielone do rozpoznania w składzie trzech sędziów pozostają w tym składzie). Jeśli pozew frankowy został doręczony bankowi jeszcze przed wejściem ustawy w życie, wstrzymanie obowiązku spłaty kredytu frankowego następuje automatycznie z dniem wejścia ustawy w życie, a toczące się wnioski o zabezpieczenie i zażalenia banków w tym zakresie umarzane są z mocy prawa.

Usprawnienia proceduralne

Ustawa rozszerza możliwość rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych oraz porządkuje kwestię powództw wzajemnych banków – można je wytoczyć do końca rozprawy frankowej w pierwszej instancji, a ich wyłączenie do osobnego postępowania będzie możliwe tylko wyjątkowo, gdy prowadziłoby to do nadmiernej zwłoki.

Co zniknęło z pierwotnego projektu ustawy frankowej?

Najbardziej kontrowersyjny element wcześniejszych wersji projektu – szczególne zasady zarzutu potrącenia między bankiem a kredytobiorcą po unieważnieniu umowy – został z ustawy frankowej całkowicie usunięty. Rozwiązania w tym zakresie budziły wątpliwości co do zgodności z kolejnymi wyrokami TSUE (m.in. w sprawach dotyczących potrącenia i przedawnienia), a strona społeczna konsekwentnie zabiegała o ich wykreślenie. Ostatecznie w tym punkcie ustawodawca się wycofał, co przedstawiciele środowiska konsumenckiego ocenili jako sukces, uznając pozostałą treść ustawy za zestaw usprawnień proceduralnych bez rozwiązań niekorzystnych dla frankowiczów.

Jak to wpłynie na tempo postępowań frankowych?

Ustawa ma przyspieszyć rozpoznawanie spraw frankowych i odciążyć sądy cywilne, ale nie jest rewolucją. Część praktyków prawa zwraca przy tym uwagę, że szczyt napływu spraw frankowych już minął, a referaty sędziowskie w wielu sądach są dziś znacznie mniej obciążone niż jeszcze dwa-trzy lata temu. Reasumując, nadal to dobry moment dla frankowiczów, aby unieważnić umowę kredytu CHF.

Co z kredytami w EUR i USD oraz z już spłaconymi kredytami CHF?

Ustawa formalnie dotyczy wyłącznie kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego. Kredytobiorcy z kredytami w euro czy dolarach nie są nią objęci wprost, choć argumentacja dotycząca abuzywności klauzul przeliczeniowych pozostaje aktualna również w ich sprawach i opiera się na tych samach mechanizmach orzeczniczych TSUE. Podobnie osoby, które kredyt CHF już całkowicie spłaciły, wciąż mogą dochodzić roszczeń o zwrot nienależnie pobranych świadczeń – ustawa frankowa nie zmienia w tym zakresie podstawy materialnoprawnej takich spraw, jedynie procedurę, jeśli sprawa trafi do sądu.

Jak kancelaria Behrendt i Wspólnicy może pomóc w sprawie kredytu CHF?

Kancelaria specjalizująca się w kredytach frankowych, jak Behrendt i Wspólnicy, śledziła cały proces legislacyjny ustawy frankowej i na bieżąco dostosowuje strategię procesową klientów do jej ostatecznego kształtu. Dzięki doświadczeniu w sprawach przeciwko bankom pomaga ustalić, kiedy złożyć pozew, jak przygotować dokumentację, by przyspieszyć doręczenie i czego się spodziewać po wejściu nowych przepisów w konkretnej sprawie.

Bezpłatna analiza umowy kredytowej to pierwszy krok – pozwala ocenić sytuację w świetle nowych przepisów. Warto skorzystać z niej już teraz.

Autor: Magdalena Peck prawnik, Redakcja: Aleksandra Szlacheta-Woźniczak

FAQ – ustawa frankowa