Opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24 – znaczenie dla sankcji kredytu darmowego

11 czerwca 2026 roku Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) przedstawił opinię w sprawie C-831/24. Choć sprawa nie budzi jeszcze takich emocji jak postępowania dotyczące kredytów frankowych czy wskaźnika WIBOR, jej znaczenie dla rynku kredytów konsumenckich może okazać się ogromne.

Pytania skierowane do TSUE przez Sąd Rejonowy w Białymstoku dotyczą trzech fundamentalnych kwestii związanych ze stosowaniem sankcji kredytu darmowego (SKD): obowiązków sądu w zakresie ochrony konsumenta, standardu informacyjnego wymaganego od kredytodawców oraz zasady proporcjonalności sankcji. Odpowiedzi na te pytania mogą wpłynąć na tysiące postępowań toczących się obecnie przed polskimi sądami.

Tło sprawy – kredyt, koszty i spór o przejrzystość umowy kredytowej

Sprawa przed Sądem Rejonowym w Białymstoku dotyczy konsumenta, który zawarł z bankiem P. S.A. umowę pożyczki z pakietem ubezpieczeniowym na kwotę 133.411,29 zł. Struktura finansowania kredytu była jednak złożona:

• ok. 76.490 zł przeznaczono na potrzeby konsumpcyjne,

• ok. 30.034 zł pokryło wcześniejsze zobowiązania kredytowe,

• ok. 25.821 zł stanowiły koszty prowizji i ubezpieczenia.

Znaczna część nominalnej kwoty kredytu nie była w praktyce udostępniona konsumentowi do swobodnego wykorzystania, lecz została przeznaczona na koszty związane z udzieleniem finansowania. Umowa przewidywała zmienne oprocentowanie na poziomie 8,99% (RRSO 16,78%), a całkowita kwota do spłaty wynosiła 188 141,96 zł. Do 2024 roku konsument spłacił już ponad 114 tys. zł, przy czym istotny udział w tej kwocie stanowiły odsetki.

Spór o sankcję kredytu darmowego

W marcu 2024 roku konsument skorzystał z instytucji sankcji kredytu darmowego, zarzucając bankowi naruszenie obowiązków informacyjnych wynikających z Ustawy o kredycie konsumenckim. Wśród podniesionych zarzutów znalazły się m.in.:

• nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty kredytu,

• błędne wyliczenie RRSO poprzez włączenie kosztów kredytowanych,

• niejasne informacje dotyczące zmiennego oprocentowania (WIBOR),

• brak informacji o prawie do bezpłatnego harmonogramu spłat,

• niewystarczające przedstawienie zasad wcześniejszej spłaty i rozliczenia kosztów.

Bank nie uznał roszczeń, wskazując m.in. na przedawnienie, brak naruszeń oraz nieproporcjonalność zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Kluczowe pytania Sądu Rejonowego w Białymstoku do TSUE

Sąd Rejonowy w Białymstoku zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię prawa unijnego w kilku zasadniczych kwestiach dotyczących stosowania sankcji kredytu darmowego. Przedmiotem oceny TSUE jest w szczególności to, czy sąd krajowy ma obowiązek z urzędu badać wszelkie potencjalne naruszenia obowiązków informacyjnych kredytodawcy, również w sytuacji, gdy nie zostały one wskazane przez konsumenta.

Trybunał ma również doprecyzować standard informacji, jaki powinien zostać spełniony w zakresie wcześniejszej spłaty kredytu – w tym, czy wymagane jest przedstawienie szczegółowej procedury jej dokonania, czy też wystarczające jest ogólne poinformowanie konsumenta o samym uprawnieniu. Istotą trzeciego zagadnienia jest natomiast ocena, czy każde naruszenie obowiązków informacyjnych – także o charakterze formalnym i bez wykazanego wpływu na decyzję konsumenta – powinno automatycznie skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego, prowadzącej do utraty przez bank prawa do odsetek i kosztów kredytu.

Opinia Rzecznika korzystna dla konsumentów

Rzecznik Generalny TSUE wskazał na potrzebę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumenta w relacjach z instytucjami finansowymi, podkreślając znaczenie obowiązków informacyjnych kredytodawców oraz wymóg ich pełnej przejrzystości i zrozumiałości dla przeciętnego konsumenta. W świetle przedstawionego stanowiska możliwe jest przyjęcie rygorystycznego podejścia do oceny naruszeń tych obowiązków, w ramach którego nawet uchybienia o charakterze formalnym lub redakcyjnym mogą zostać uznane za wystarczające do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Taka wykładnia prowadziłaby do istotnego wzmocnienia pozycji konsumenta w sporach z instytucjami finansowymi oraz zwiększenia znaczenia standardów informacyjnych w praktyce obrotu kredytowego. W konsekwencji akcent położony zostałby na szeroką ochronę interesów konsumenta, co jednocześnie istotnie wzmacniałoby jego pozycję procesową w postępowaniach przeciwko kredytodawcom.

Opinia Rzecznika Generalnego TSUE z dnia 11 czerwca 2026 – podsumowanie

Opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24 może w istotny sposób wpłynąć na kierunek przyszłego orzecznictwa oraz praktykę stosowania sankcji kredytu darmowego w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Niezależnie od przyjętej przez TSUE wykładni, sprawa ta ma potencjał wyznaczenia jednolitych standardów ochrony konsumentów oraz uporządkowania dotychczas rozbieżnych linii interpretacyjnych.

Istotne znaczenie rozstrzygnięcia może ujawnić się również w praktyce sądów krajowych, które na jego podstawie będą zobowiązane do jednolitego stosowania prawa unijnego w sprawach dotyczących kredytów konsumenckich. W szczególności może ono wpłynąć na sposób badania przez sądy naruszeń obowiązków informacyjnych oraz ocenę przesłanek zastosowania sankcji kredytu darmowego. W szerszym ujęciu orzeczenie TSUE może stać się istotnym punktem odniesienia dla rynku kredytów konsumenckich, kształtując zarówno obowiązki informacyjne kredytodawców, jak i zakres ochrony przysługującej konsumentom w relacjach z instytucjami finansowymi.

 Autor: radca prawny Barbara Urwentowicz-Krogulec, Redakcja: Aleksandra Szlacheta

FAQ – sankcja kredytu darmowego