Wypadek na wodzie może mieć różne przyczyny, a ustalenie osoby odpowiedzialnej za jego skutki nie zawsze jest oczywiste. Sam fakt, że pasażer doznał obrażeń podczas rejsu łodzią z napędem spalinowym, nie oznacza jeszcze, że za wypadek na wodzie odpowiada osoba kierująca jednostką. W zależności od okoliczności odpowiedzialność może ponosić kapitan, armator, przewoźnik albo inny podmiot organizujący rejs.
Znaczenie ma również zachowanie samego pasażera. Powinien on stosować się do poleceń osoby kierującej statkiem, przestrzegać zasad bezpieczeństwa i zachować ostrożność odpowiednią do warunków panujących na wodzie. Naruszenie tych zasad może mieć wpływ na zakres odpowiedzialności i wysokość należnego odszkodowania za wypadek na wodzie.
Wypadek na wodzie – czy pasażer łodzi z napędem spalinowym musi zachować szczególną ostrożność?
Tak. Pasażer nie odpowiada za prowadzenie łodzi, ale powinien zachowywać się w sposób, który nie zwiększa zagrożenia dla niego samego ani innych osób znajdujących się na pokładzie.
W praktyce oznacza to stosowanie się do poleceń kapitana lub osoby prowadzącej łódź, korzystanie z wymaganych środków bezpieczeństwa, zajmowanie wyznaczonego miejsca oraz unikanie zachowań mogących doprowadzić do utraty równowagi lub wypadnięcia za burtę.
Szczególne znaczenie może mieć korzystanie z kamizelki ratunkowej, jeżeli jej użycie jest wymagane albo zostało nakazane przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo. Pasażer powinien również zachować ostrożność przy przemieszczaniu się po pokładzie, zwłaszcza podczas manewrów, zwiększenia prędkości czy silnego falowania. Zachowanie tych zasad może mieć istotne znaczenie, jeżeli dojdzie do wypadku na wodzie i konieczne będzie ustalenie odpowiedzialności za powstałą szkodę.
Czy niezachowanie ostrożności przez pasażera może zmniejszyć odszkodowanie za wypadek na wodzie?
Tak. Jeżeli zachowanie poszkodowanego przyczyniło się do powstania lub zwiększenia szkody podczas wypadku na wodzie, może mieć to wpływ na wysokość należnego odszkodowania i zadośćuczynienia.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że pasażer traci prawo do odszkodowania. Konieczne jest ustalenie, jaki był rzeczywisty wpływ jego zachowania na powstanie wypadku na wodzie i rozmiar szkody.
Inaczej może być oceniona sytuacja pasażera, który nie zastosował się do wyraźnego polecenia kapitana, a inaczej osoby, która doznała urazu wskutek gwałtownego i nieuzasadnionego manewru łodzi.
Na czym polega zasada ryzyka przy wypadku na wodzie?
W przypadku łodzi z napędem spalinowym istotne znaczenie może mieć tzw. zasada ryzyka wynikająca z art. 436 § 1 w zw. z art. 435 Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z tymi przepisami samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody odpowiada za szkodę wyrządzoną przez ruch tego środka, niezależnie od tego, czy można przypisać mu winę – co ma bezpośrednie znaczenie przy wypadku na wodzie.
Dla pasażera ma to istotne znaczenie. Przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka poszkodowany nie musi koncentrować się wyłącznie na wykazywaniu winy osoby prowadzącej łódź. Istotne jest ustalenie związku pomiędzy ruchem jednostki a powstałą szkodą.
Od odpowiedzialności można uwolnić się m.in. wtedy, gdy szkoda powstała wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą posiadacz nie ponosi odpowiedzialności.
Złamanie, uraz albo wypadnięcie za burtę – czy należy się odszkodowanie?
Tak, takie zdarzenia mogą stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń.
Wypadek na wodzie może skutkować m.in. złamaniami kończyn, urazami kręgosłupa, urazami głowy, a w przypadku wypadnięcia za burtę również zagrożeniem utonięciem.
Zakres roszczeń zależy od skutków wypadku na wodzie. Poszkodowany może w określonych przypadkach dochodzić m.in. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, odszkodowania za koszty leczenia i rehabilitacji, kosztów opieki czy utraconych dochodów. Przy trwałych następstwach wypadku możliwe może być również dochodzenie renty.
Czy za wypadek odpowiada kapitan łodzi?
Nie zawsze. Kapitan sprawuje kierownictwo statku, a osoby znajdujące się na statku powinny podporządkować się jego zarządzeniom wydanym w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku.
Jeżeli wypadek na wodzie był skutkiem nieprawidłowego manewru, nadmiernej prędkości, niezachowania wymaganej ostrożności albo innego błędu osoby kierującej łodzią, jej zachowanie może mieć zasadnicze znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności za wypadek.
Nie można jednak automatycznie utożsamiać odpowiedzialności kapitana z odpowiedzialnością za całą szkodę. Konieczne jest ustalenie, w jakim charakterze wykonywał on swoje obowiązki oraz kto był posiadaczem jednostki lub organizatorem przewozu.
Kiedy za wypadek może odpowiadać armator?
Armator może ponosić odpowiedzialność, jeżeli przyczyna wypadku na wodzie pozostaje związana z jego obowiązkami dotyczącymi statku, jego wyposażenia, organizacji przewozu lub zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa.
W sprawie o odszkodowanie konieczne może być ustalenie, czy łódź była sprawna, właściwie wyposażona i obsadzona odpowiednią załogą.
Jeżeli wypadek na wodzie nastąpił podczas przewozu pasażera statkiem morskim, znaczenie mogą mieć również przepisy Kodeksu morskiego dotyczące odpowiedzialności przewoźnika za szkody na osobie pasażera.
Co zrobić po wypadku na wodzie?
Po wypadku na wodzie należy przede wszystkim zadbać o pomoc medyczną i odpowiednio udokumentować zdarzenie.
Znaczenie mogą mieć zdjęcia łodzi i miejsca zdarzenia, dane osób znajdujących się na pokładzie, informacje dotyczące jednostki i osoby ją prowadzącej, dokumentacja medyczna, zeznania świadków oraz dokumenty związane z organizacją rejsu.
Wypadek na wodzie często wymaga ustalenia kilku kwestii jednocześnie: kto kierował łodzią, kto był jej armatorem lub posiadaczem, kto organizował przewóz, jakie obowiązki dotyczące bezpieczeństwa zostały nałożone na poszczególne osoby oraz czy pasażer sam przyczynił się do powstania szkody.
Jeżeli miałeś wypadek na wodzie, doznałeś złamania, urazu albo wypadłeś za burtę i nie wiesz, kto odpowiada za skutki zdarzenia, warto przeanalizować sprawę przed podjęciem dalszych działań. Kancelaria Behrendt i Wspólnicy w Gdańsku pomaga ocenić podstawę odpowiedzialności, zgromadzić materiał dowodowy oraz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia po wypadku na wodzie. Każdy wypadek wymaga indywidualnej oceny jego okoliczności.
Autor: Mateusz Maciejewski adwokat, Redakcja: Magdalena Wieczorek
FAQ – wypadek przy pracy
Czy pasażer może otrzymać odszkodowanie za wypadek na wodzie?
Tak. Jeżeli wypadek na wodzie doprowadził do obrażeń pasażera, może on w określonych okolicznościach dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia. Zakres roszczeń zależy m.in. od przyczyny wypadku, rodzaju i rozmiaru obrażeń oraz ustalenia osoby lub podmiotu odpowiedzialnego za zdarzenie.
Czy zachowanie pasażera może zmniejszyć odszkodowanie za wypadek na wodzie?
Tak. Jeżeli pasażer swoim zachowaniem przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, może mieć to wpływ na wysokość należnego odszkodowania lub zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak automatycznie utraty prawa do świadczeń – konieczne jest ustalenie rzeczywistego wpływu zachowania pasażera na powstanie szkody.
Jakie odszkodowanie przysługuje po wypadku na wodzie?
W zależności od skutków wypadku na wodzie poszkodowany może dochodzić m.in. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji, kosztów opieki oraz utraconych dochodów. W przypadku trwałych następstw wypadku możliwe może być również dochodzenie renty.
